Bahriye Üçok kimdir, ne zaman öldü, kaç yaşındaydı? İşte detaylar
Türkiye’nin ilk kadın ilahiyatçısı Bahriye Üçok, akademisyen, tarihçi ve siyasetçi kimliğiyle unutulmaz izler bıraktı. İslam tarihi ve kadın hakları üzerine çalışmalarıyla tanınan Üçok, 1990’daki bombalı suikastla hayatını kaybetti.
Bahriye Üçok, Türk akademi ve siyaset dünyasının öncü isimlerinden biri olarak, İslam tarihi, laiklik ve kadın hakları alanındaki çalışmalarıyla tanındı. 1919’da Trabzon’da doğan Üçok, Türkiye’nin ilk kadın ilahiyatçısı olarak akademik kariyerinde önemli başarılara imza attı. Siyasi hayatında ise senatörlük ve milletvekilliği görevlerinde bulundu. 1990 yılında Ankara’daki evinde uğradığı bombalı suikast sonucu yaşamını yitirdi.
İLK YILLAR VE EĞİTİM
Bahriye Üçok, 10 Mayıs 1919’da Trabzon’da Mehmet ve Nadire Bektaşoğlu’nun kızı olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Ordu’da tamamladıktan sonra İstanbul’daki Kandilli Kız Lisesi’nden mezun oldu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Orta Çağ Türk-İslam Tarihi Bölümü’nde ve aynı zamanda Devlet Konservatuvarı Opera Bölümü’nde eğitim gördü. Her iki bölümden mezun olduktan sonra kısa süre öğretmenlik yaptı ve 1953’te Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne asistan olarak atandı.
AKADEMİK KARİYER
Üçok, 1957’de İslam Tarihinde İlk Sahte Peygamberler teziyle doktorasını tamamladı. Bu çalışma, İslam’ın erken dönemlerinde sahte peygamber hareketlerini inceledi. 1964’te İslam Devletlerinde Kadın Hükümdarlar eseriyle doçent unvanı aldı. İslam tarihindeki kadınların rolü üzerine yaptığı çalışmalar, özellikle kadın hakları ve toplumsal cinsiyet konularında öncü kabul edildi. 1967’de doktora tezini genişleterek İslamdan Dönenler ve Yalancı Peygamberler adlı kitabını yayımladı. Üçok’un eserleri, İslam tarihi ve kadınların toplumsal konumuna dair akademik tartışmalara önemli katkılar sağladı.
SİYASİ HAYAT
Bahriye Üçok, 1971’de Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından Cumhuriyet Senatosu’na kontenjan senatörü olarak atandı ve 1971-1977 yılları arasında senato kâtipliği yaptı. 1977’de Cumhuriyet Halk Partisine (CHP) katıldı. 1983’te Halkçı Parti’den Ordu milletvekili seçildi ve 1987’ye kadar TBMM’de görev yaptı. Daha sonra Sosyaldemokrat Halkçı Parti’ye geçti. Mecliste laiklik, kadın hakları ve irtica konularında aktif rol aldı, çok sayıda kanun teklifi ve soru önergesi sundu.
SUİKAST VE SONRASI
6 Ekim 1990’da, Ankara Çankaya’daki evine gönderilen bombalı bir paketin patlaması sonucu Bahriye Üçok hayatını kaybetti. Paket, içinde dinî kitaplar bulunduğu sanılarak açılmış, ancak patlayıcı içerdiği anlaşılmıştı. Üçok, ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılsa da kurtarılamadı. Cenazesi Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi. Suikastı önce “İslami Hareket” adlı bir örgüt üstlense de, Umut Davası kapsamında Tevhid-Selam örgütünün sorumlu olduğu ortaya çıktı. Dava sürecinde Ferhat Özmen’e ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.
MİRASI VE ANILMASI
Bahriye Üçok’un adı, Türkiye’nin çeşitli yerlerinde yaşatılıyor. İzmir’de Karşıyaka ve Karabağlar’daki mahalleler, Kocaeli’deki cadde, Çankaya ve Fethiye’deki parklar ile İstanbul’daki Demokrasi Kahramanları Parkı’nda heykeli bulunuyor. Çankaya’daki kütüphane ve Ataşehir’deki hasta misafirhanesi de onun adını taşıyor. Üçok’un laiklik ve kadın hakları savunuculuğu, günümüzde de çeşitli kesimler tarafından takdirle anılıyor.
