AYM'den emsal karar: İsim değişikliğinde o zorunluluk iptal edildi

Türkiye'de mahkeme yoluyla ismini veya soyismini değiştiren vatandaşları yakından ilgilendiren önemli bir hukuki gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Adın değiştirilmesi" başlıklı 27. maddesinde yer alan ve değişikliklerin "nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur" şeklindeki hükmünü mercek altına alarak iptaline karar verdi.

AYM'DEN İSİM DEĞİŞİKLİĞİ İLANLARINA İPTAL KARARI

Sürecin, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan başvuruyla başladığı bildirildi. Yerel mahkemenin AYM'ye taşıdığı itiraz dilekçesinde, Basın İlan Kurumu (BİK) portalındaki ilanların herkesin erişimine açık olduğu vurgulandı. Bu durumun; adı değiştirilen kişinin önceki ve yeni adının yanı sıra, anne-baba adı, nüfusa kayıtlı olduğu il/ilçe ve doğum tarihi gibi son derece hassas kişisel verilerini herkes tarafından bilinebilir hale getirdiği ifade edildi.

YÜKSEK MAHKEME'NİN İPTAL KARARI 9 AY SONRA YÜRÜRLÜKTE

Başvuruda ayrıca, bu kadar detaylı kişisel verilerin internet ortamında aleni bir şekilde paylaşılmasının, kötü niyetli kişilerce bu isim ve bilgilerin kullanılarak suç işlenmesine zemin hazırladığı öne sürüldü. Dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, bu gerekçeleri haklı bularak ilgili kanun maddesindeki ilan zorunluluğunu Anayasa'ya aykırı buldu. Alınan iptal kararının, yasal bir boşluk oluşmaması adına 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmedildi.

'SINIRLAMA ORANTILI OLMALI'

AYM'nin Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli kararında, söz konusu kuralın kişisel verilerin korunması hakkını ihlal ettiği belirtildi. İlan kuralının aslında ad değişikliğinden zarar görebilecek üçüncü kişilerin menfaatlerini korumak amacıyla getirildiği kabul edilse de, uygulamanın süresiz olmasının yarattığı mağduriyete dikkat çekildi. Yüksek Mahkeme, iptal gerekçesini şu sözlerle ifade etti:

"Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına getirilen sınırlamanın meşru amaç bakımından orantılı olması gerekir. İlanın ne kadar süreyle Basın İlan Kurumunun portalında yayımlanacağına ilişkin olarak herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarla ad değişikliğine ilişkin kararın süresiz bir şekilde ilan edilmesinin, kişisel verileri herkesçe bilinir hale gelen kişinin menfaatleri üzerinde ağır sonuçlar meydana getirebilecektir. Ad değiştirme kararlarının zarar görecek kişilerin menfaatlerinin korunması amacıyla ilanla duyurulmasında kamu yararı bulunmakta ise de söz konusu kararın süresiz bir şekilde ilan edilmesinin kişisel verileri herkesçe bilinir hale gelen kişinin menfaatleri üzerinde orantısız sonuçlar meydana getirebilecektir."