Atatürk’ün “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir” emri ne zaman verildi?
"Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir" emri Kurtuluş Savaşı'nın seyrini tümüyle değiştirdi. Peki, Atatürk bu tarihi kararı ne zaman ve nerede verdi?
Türk milletinin kaderini çizen Büyük Taarruz, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün stratejik dehasıyla askeri bir zafere ulaştı. Bu destanın en kritik aşaması olan "Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir" emri, savaşın seyrini geri dönülmez biçimde değiştiren nihai hamleydi. İşgal birliklerinin toparlanmasına fırsat vermeden geri çekilişini hızlandıran bu tarihi talimatın tam olarak ne zaman ve hangi koşullarda verildiği, harp tarihinin en çok merak edilen konuları arasında yer alıyor.
BÜYÜK TAARRUZ'UN ASKERİ KIRILMA NOKTASI
26 Ağustos 1922'de Kocatepe'de başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos'taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kesin bir zafere dönüştü. Yunan ordusunun ana kuvvetleri Dumlupınar hattında büyük ölçüde etkisiz hale getirildikten sonra, düşmanın yeniden toparlanıp savunma hattı kurmasına fırsat vermemek gerekiyordu. Askeri tarihçilerin kayıtlarına göre, bu aşamada Türk ordusunun hızla batıya doğru ilerlemesi hayati bir önem taşıyordu.
"ORDULAR İLK HEDEFİNİZ AKDENİZ'DİR" EMRİ NE ZAMAN VERİLDİ?
Meydan muharebesinin kazanılmasının hemen ardından süreç olağanüstü bir hız kazandı. Tarihi Genelkurmay belgelerine göre, cephedeki tüm birliklere yön veren "Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir" emri, tam olarak 1 Eylül 1922 tarihinde sabah saatlerinde yayımlandı. Bu yazılı direktif, birliklerin hiçbir şekilde duraksamadan doğrudan Ege Denizi'ne doğru yürüyüşe geçmesini sağlayan en büyük askeri itici güç oldu.
STRATEJİK KARARIN ALINDIĞI KARARGÂH: DUMLUPINAR
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, bu stratejik kararı bizzat cephede, sahanın sıcaklığı içindeyken aldı. Talimatın kaleme alındığı yer, günümüzde Kütahya'nın Dumlupınar ilçesine bağlı olan Zafertepe Çalköy olarak resmi kayıtlara geçti. Karargâhta alınan bu kararda Atatürk'ün, düşman kuvvetlerinin İzmir ve çevresinde yeni bir askeri yığınak yapmasını engellemek amacıyla, ordulara durmadan ilerlemelerini bildirdiği aktarıldı. O dönem coğrafi isimlendirme gereği Ege Denizi de "Akdeniz" olarak adlandırılıyordu.
1 EYLÜL 1922'DEN 9 EYLÜL İZMİR'İN KURTULUŞUNA
Tarihi emrin ardından piyade ve süvari birlikleri, günde ortalama 30-40 kilometre yol katederek o günün şartlarında benzeri görülmemiş bir intikal hızı yakaladı. Yalnızca dokuz günlük kesintisiz bir takibin ardından, 9 Eylül 1922'de İzmir işgalden kurtarıldı ve Kurtuluş Savaşı askeri açıdan noktalandı. Harp Akademileri yayınlarında yer alan incelemelere göre; 1 Eylül'de verilen bu talimat sıradan bir rota belirlemesi değil, kesin bağımsızlık iradesinin askeri literatüre geçmiş en somut sembolüdür.
