Atatürk'ü Samsun'da karşılayan ilk kişi kimdi? O sabahın sırrı

Atatürk'ü Samsun'da karşılayan ilk kişi, 19 Mayıs 1919 sabahına dair yürütülen kapsamlı tarihi araştırmalar neticesinde kesin olarak gün yüzüne çıkıyor. Bandırma Vapuru'nun Karadeniz rıhtımına ulaşmasının ardından iskelede yaşananlar, resmi vesikalar ve telgraf kayıtları eşliğinde yeniden incelendi. Tarihi ana tanıklık eden belgeler, ilk karşılama anındaki askeri hiyerarşiyi ve o sabah konuşulan sınırlı diyalogları net bir biçimde ortaya koyuyor.

ATATÜRK'Ü SAMSUN'DA KARŞILAYAN İLK KİŞİ VE TARİHİ SELAM

Tarihi kaynakların çapraz kıyaslaması, 19 Mayıs 1919 sabahı Bandırma Vapuru ile kente gelen Mustafa Kemal Paşa’yı rıhtımda selamlayan isme ışık tutuyor. Resmi verilere göre Atatürk'ü Samsun'da karşılayan ilk kişi Kurmay Binbaşı Mahmut Ekrem Bey olarak kayıtlara geçiyor. Mahmut Ekrem Bey’in Paşa’yı askeri hiyerarşiye uygun şekilde selamlayıp "Hoş geldiniz Paşam" dediği hususu tarihi vesikalarca doğrulanıyor.O sabah Reji İskelesi’nde gerçekleşen bu ilk temasın ardından, bilinenin aksine derin uzadıya bir memleket müzakeresi yaşanmadığı biliniyor. Mustafa Kemal Paşa, kendisine iletilen bu ilk askeri selama nezaketle teşekkür ediyor ve vakit kaybetmeden asayiş tedbirlerine yöneliyor. Nitekim askeri heyet rıhtıma çıktıktan sonra, sabah saatlerinde hemen belediye binasına geçerek yerel meclis üyeleriyle memleketin müdafaası konularını görüşüyor.

İSKELEDE KARAKAŞ MUSTAFA VE SAAT FARKLILIKLARI TARTIŞMASI

Halk arasındaki yaygın söylencelerin aksine, yerel kayıkçı Karakaş Mustafa’nın lideri rıhtımda ilk selamlayan kişi olmadığı görülüyor. Karakaş Mustafa’nın tarihi roldeki fiili görevi, sadece Mustafa Kemal Paşa’nın vapurdan rıhtıma çıkış sürecine sandal ile destek vermekten ibaret kalıyor. Bu nedenle geleneksel anlatılarda yer alan ilk selamlama iddiaları, resmi kurumların arşivsel tarihçesi tarafından desteklenmeyen zayıf rivayetler kategorisinde değerlendiriliyor.Sabahın kronolojik akışında göze çarpan küçük zaman farklılıkları ise tamamen teknik ve pratik etkenlerle açıklanıyor. Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı Arşivi kayıtlarındaki telgrafında "Saat 08.00’de Samsun’a ulaştım" ifadesini resmi kurumlara ulaştırıyor. Buna karşın Bandırma Vapuru’nun iskeleye demirleme saati yerel idari notlarda 08:15 olarak verilse de, bu durumun kurmayların hazırlık süreci ve kadran farkından kaynaklandığı öngörülüyor.O sabah saat 08:17’de Binbaşı Mahmut Ekrem Bey’in selamıyla başlayan süreç, 08:20’de karaya ayak basılmasıyla devam ediyor. Saat 09:00’da konaklayacağı Mıntıka Palas’a yerleşen Paşa, öğlene doğru kentteki asayiş toplantılarını başlatıyor. Dönemin resmi mülki amiri olan Mutasarrıf İbrahim Ethem Bey rahatsızlığı sebebiyle rıhtıma gelemezken, onun yerine Osman Bey ve bir grup asker rıhtımda hazır bulunuyor.

ARŞİVLERDE ATATÜRK'Ü SAMSUN'DA KARŞILAYAN İLK KİŞİNİN İZLERİ

Tarihçiler, Atatürk'ü Samsun'da karşılayan ilk kişi ve o sabah yaşanan diyalogların eksiksiz dökümü için yeni arşiv çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Mevcut anı kitaplarında veya dönemin Tanin ve İkdam gibi İstanbul gazetelerinde karaya çıkış anına dair detaylı diyaloglara rastlanmıyor. Özellikle Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Hüsrev Gerede gibi komutanların şahsi hatıratlarında da bu ilk selamlama sahnesi derinlemesine işlenmiyor.