Altın toprağın altında çürür mü? Saf altın için dikkat çeken detay

Altın, toprağın altında normal koşullarda çürümez. Kimyasal açıdan oldukça kararlı olan altın, oksijen ve nemle kolayca reaksiyona girmediği için demir gibi pas tabakası oluşturmaz. Kraliyet Kimya Derneği de altını “kimyasal olarak tepkisiz” bir element olarak tanımlıyor ve altının atom numarasının 79 olduğunu belirtiyor.

Bu nedenle saf altından yapılmış bir obje uzun süre toprak altında kalsa bile metalin kendisinin tamamen yok olması beklenmez. Ancak altının yüzeyinde toprak, mineral ve başka maddeler birikebilir. Bu tabakalar temizlendiğinde altının ilk bakışta “çürümüş” veya “kararmış” olduğu düşünülebilir; oysa değişim her zaman altının kendisinde meydana gelmez.

TOPRAĞIN ALTINDA ALTINA NE OLUR?

Toprak altında kalan altının görünümü değişebilir ancak bu durum doğrudan altının çürümesi anlamına gelmez. Özellikle takılarda kullanılan altın çoğunlukla saf değildir; dayanıklılığı artırmak için farklı metallerle alaşım haline getirilir. 24 ayar altın saf kabul edilirken 18 ve 9 ayar altınlarda altın dışındaki metallerin oranı daha yüksektir.

Topraktaki nem, tuzlar ve bazı kimyasal bileşenler bu alaşımdaki daha reaktif metalleri etkileyebilir. Bu nedenle düşük ayarlı bir altının yüzeyinde renk değişimi veya korozyon görülmesi mümkündür. Değişime uğrayan bölümün bakır ya da gümüş gibi alaşım metalleri olması, altının kendisinin çürüdüğü anlamına gelmez.

ALTIN NEDEN PASLANMIYOR?

Altının paslanmaya karşı dayanıklı olmasının temel nedeni kimyasal olarak kararlı bir metal olmasıdır. Demir gibi bazı metaller oksijen ve nemle kolayca reaksiyona girerek oksitlenir ve pas oluşturur. Altın ise normal çevre koşullarında bu tür reaksiyonlara çok daha dirençlidir. Bu özellik, altının elektronik bağlantılardan mücevherlere kadar farklı alanlarda kullanılmasının da nedenlerinden biridir.

Arkeolojik bulgular da altının bu özelliğine dikkat çekici bir örnek sunuyor. Bilimsel çalışmalarda, MS 300-400 yıllarına tarihlenen Peru'daki bazı eserlerin altın, gümüş ve bakır içeren yapılardan oluştuğu ve uzun süreli gömülme sırasında özellikle bakır esaslı bölümlerin ciddi biçimde korozyona uğradığı belirlendi. Araştırmada topraktaki klorürün önemli bozunma etkenlerinden biri olduğu tespit edildi.

ALTIN HANGİ DURUMDA BOZULUR VEYA ÇÖZÜNÜR?

Saf altın günlük toprak koşullarında kolayca bozulmaz ancak özel kimyasal ortamlarda çözünebilir. Bunun en bilinen örneği, nitrik asit ile hidroklorik asidin belirli oranlarda oluşturduğu kral suyu (aqua regia) karışımıdır. Kraliyet Kimya Derneği, bu karışımın altını çözebildiğini ve altının kimyasal olarak tepkisiz olmasına rağmen bu özel ortamda çözündüğünü belirtiyor.

Dolayısıyla “altın hiçbir koşulda bozulmaz” ifadesi de doğru değildir. Daha doğru tanım, altının normal çevre koşullarında korozyona karşı son derece dirençli olduğu şeklindedir. Toprak altında bulunan bir altının değişime uğraması halinde ise öncelikle altının saflığı, alaşımında bulunan metaller ve gömülü olduğu ortamın kimyasal özellikleri değerlendirilmelidir.