“Adli süreçteki çocuk” mu “suça sürüklenen çocuk” mu? Aralarındaki fark ne?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanun teklifi ile birlikte suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapıldı. Düzenlenen kanun değişikliği ile birlikte “adli süreçteki çocuk” kavramı hayatımıza girdi. Bu kavramın neyi değiştireceği ve getireceği yaptırımlar ise merak konusu.

SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK İFADESİ KULLANILMAYACAK

Suça sürüklenen çocuk (SSÇ) ve adli süreçteki çocuk kavramları, birbirinden temel birkaç farkla ayrıldı. Suça sürüklenen çocuk kavramındaki geleneksel uygulanış ve eksikliklerin sonucunda bu kavramın yeri, daha kapsayıcı bir kavramla değiştirildi.

Suça sürüklenen çocuk kavramı, kişinin suç olarak tanımlanan bir eylemi gerçekleştirdiği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan bireyleri kapsıyor. Çocuklar suçla doğrudan ilişkilendiriliyor. Ayrıca yalnızca çocuğun işlediği suça odaklanılarak çocukları damgalama riski taşıyor. Bunların yanında ağır suç işleyen çocuklara uygulanan cezalar ise caydırıcı veya öğretici nitelik taşımıyor.

Adli süreçteki çocuk kavramı ise yalnızca kişinin suçluluğu üzerinden değerlendirilmeyecek. Suç işleyen çocuğun yoksulluk, ihmal, ,istismar, şiddet ve eğitimden kopma gibi toplumsal ve psikolojik olarak yıpratıcı durumları da göz önüne alınarak topluma geri kazandırma temelli çalışmalar yürütülecek. Değerlendirmeler sonucunda çocuğun ailesinin suçlu bulunduğu durumlarda aileye de cezai yaptırımlar uygulanabilecek.

T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, değişen kavramla ilgili yaptığı açıklamasında “Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile kanunda yer alan “suça sürüklenen çocuk” ibaresi “adli süreçteki çocuk” olarak değişiyor. Amacımız, süreci daha tarafsız yönetmek ve adli sürecin mahiyetine dikkat çekmek. Teklifte önerilen düzenleme ile konu yargıya intikal ettiği andan itibaren sosyal inceleme sürecini başlatıyoruz. Hane ziyaretleri gerçekleştirerek çocuğun bireysel özelliklerini, aile yapısını ve sosyal çevresini bütüncül bir yaklaşımla değerlendiriyoruz. Çocuklarımızı her türlü riskten korumak ve güvenli bir geleceğe hazırlamak için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz.” İfadelerini kullandı.

ÇOCUKLAR TOPLUMA NASIL GERİ KAZANDIRILACAK?

12-15 yaş arası çocukların işlediği suçların cezai sorumluluğu olmasa da çocuklara özgü güvenlik tedbirleri alınacak. Ancak bu yaş aralığındaki çocukların davranışlarını yönlendirme, işlenen fiilin hukuki sorumluluğunun farkında olma yetisine sahip oldukları anlaşılırsa normal şartlarda verilmesi gereken müebbet cezasının ağırlığına göre 12-18 yıl arası hapis cezası verilecek.
15-18 yaş aralığındaki çocuklar için ise yine normalde verilmesi gereken müebbet hapis cezasının ağırlığına bağlı olarak 15 yıldan 22 yıla kadar hapis cezası verilecek. Diğer cezalar için ise 15 yılı aşmayacak şekilde üçte bir oranında cezai indirim uygulanacak.

ÇOCUK CEZA İNFAZ KURUMLARINDAN GÖNDERİLECEKLER

Çocuk hükümlülerin cezası artık doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaza başlanmayacak. Bunun yerine çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak ve iyi halli olduğu tespit edilirse çocuk eğitimevlerine gönderilecek. Çocuklar ceza infaz kurumlarında yaş grupları, suç türleri, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumlarına göre ayrı bölümlerde barınacak.

Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlular çocuk eğitimevlerie gönderilmeyecek. Bunlar hariç kasıtlı suçlar sonucunda toplam 3 yıl veya daha az hapis cezası ile cezalandırılmış suçlardan toplam 5 yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olan çocuk hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek. Kaçma girişimi ve firar durumunda ise çocuklara odaya kapatma veya ceza infaz kurumuna iade cezaları verilecek.