240 bin kişi aynı soruyu soruyor! Staj sigortası neden emekliliğe sayılmıyor?

Yıllardır çözüme kavuşturulamayan staj ve çıraklık sigortasının emeklilikte başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi talebi, gündemdeki yerini koruyor. Konuya ilişkin Devlet Memurları Sendikası (DMS) Genel Başkanı Tuncay Cengiz, Yeni Ankara'ya özel açıklamalarda bulundu.

240 BİN KİŞİ AYNI SORUYU SORUYOR: STAJ SİGORTASI NEDEN EMEKLİLİĞE SAYILMIYOR?

Cengiz, mevcut uygulamanın yaklaşık 240 bin kişiyi mağdur ettiğini belirterek, şu ifadelere yer verdi:

“1999 öncesinde staj ve çıraklık yapan kişilere, iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı korunmaları amacıyla sigorta yapılıyordu. O dönemde asgari ücretin yüzde 50’si oranında prim ödenerek bir sigorta başlangıcı oluşturuluyordu. Ancak SGK, kanunda bu yönde açık bir engelleyici düzenleme bulunmamasına rağmen, söz konusu sigortanın yalnızca iş kazaları ve meslek hastalıklarını kapsadığı gerekçesiyle bu tarihi emeklilikte sigorta başlangıcı olarak kabul etmiyor. Asıl sorun da buradan kaynaklanıyor. Bu sorunun ne zaman gündeme geldiğine bakacak olursak, esas kırılma noktası 2023 yılında EYT süreciyle yaşandı. EYT ile birlikte erken emeklilik konusu gündeme gelince herkes sigorta başlangıç tarihine göre hesap yapmaya başladı. Ancak staj veya çıraklık nedeniyle sigorta başlangıcı bulunan kişiler, bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmediğini gördü. Teknik eğitim veya çıraklık döneminde yapılan sigorta, emeklilik başlangıç tarihi olarak kabul edilmediği için bu kişiler mağduriyet yaşadıklarını dile getirmeye başladı. Süreç de bu noktadan itibaren başladı.”

“STAJ VE ÇIRAKLIK MAĞDURLARININ TALEBİ BÜYÜYOR”

EYT düzenlemesinin ardından staj ve çıraklık mağdurlarının yaşadığı hak kaybının daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Cengiz, şunları söyledi:

“EYT kapsamında emeklilik hesabı yapılırken staj ve çıraklık sigortalarının başlangıç tarihi olarak kabul edilmemesi, mağduriyet iddialarını ortaya çıkardı. Bunun ardından çeşitli örgütlenmeler oluştu. Bizim gibi sivil toplum kuruluşları da bu konuda hukuki ve idari girişimlerde bulundu. Açılan davalarla emsal kararlar oluşturulmasına yönelik adımlar atıldı ve bu doğrultuda bir hukuki süreç başlatıldı. Yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 240 bin kişinin bu durumdan etkilendiği ifade ediliyor. Bu oldukça ciddi bir rakam. EYT düzenlemesiyle yaklaşık 2,3 milyon kişinin emeklilik sorunu çözüldü. Böyle bir adım atıldıktan sonra yaklaşık 240 bin staj ve çıraklık mağdurunun sorununun da çözülmesi gerekiyor. Bu noktada açık bir kanuni düzenlemeye ihtiyaç var. Ayrıca 4447 ve 5510 sayılı kanunlar arasındaki keskin geçiş yerine kademeli bir geçiş sistemi uygulanabilir. Bununla birlikte staj ve çıraklık süreleri emeklilik hesabına dahil edilebilir, eksik prim günleri ise borçlanma yoluyla tamamlanabilir”

“STAJ DÖNEMİNDE VERİLEN SİGORTA HAKKI EMEKLİLİKTE DE KARŞILIK BULMALI”

Başkan Tuncay Cengiz, mevcut uygulamanın teknik ve mesleki eğitim alarak çalışma hayatına erken yaşta adım atan binlerce kişiyi mağdur ettiğini işaret ederek, şu tavsiyelerde bulundu:

“EYT kapsamında 40'lı yaşlardaki birçok kişi emekli olurken, bugün özellikle memurlar 65 yaşını beklemek zorunda kalıyor. Emeklilik hakkını elde etmiş olsalar bile ekonomik nedenlerle ya da mevcut sistem nedeniyle emekli olamayan birçok kişi bulunuyor. Bu durum da ayrıca değerlendirilmesi gereken önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Staj ve çıraklık mağdurları, genellikle teknik ve mesleki eğitim almış, bir meslek edinmiş ve yıllardır bu mesleği icra eden kişilerden oluşuyor. Bu insanlar üretmeye ve çalışmaya devam ediyor. Ancak eğitim dönemlerinde kendilerine tanınan sigorta hakkının emeklilikte de karşılığını görmek istiyorlar. Bu taleplerinde de haklı olduklarını düşünüyoruz. Çünkü geçmişte bunun örnekleri bulunuyor. Bugün yaşanan mağduriyetin temel nedeni, sigorta başlangıcının idari düzenlemeler nedeniyle emeklilik hesabında dikkate alınmamasıdır. Özellikle memur arkadaşlarımızdan bu konuda çok sayıda başvuru alıyoruz. Polislerden, uzman personelden ve farklı kamu kurumlarında görev yapan memurlardan staj ve çıraklık sigortalarının emeklilik başlangıcı sayılmaması nedeniyle mağduriyet yaşadıklarına ilişkin talepler geliyor. Bildiğimiz kadarıyla Bağ-Kur ve bazı diğer sigorta kollarında benzer bir sorun yaşanmadı. Ancak özellikle memur statüsünde bulunan kişiler açısından bu mağduriyetin giderilmesi için yasal düzenleme yapılması gerektiğini düşünüyoruz.”

“YASAL DÜZENLEME ŞART”

Sorunun yargı yoluyla çözüme kavuşamadığını belirten Cengiz, şöyle devam etti:

“Bu konuda yargı süreci de işletildi. Açılan davalar ve yürütülen hukuki mücadeleler bulunuyor. Ancak şu ana kadar somut bir sonuç alınabilmiş değil. Bu nedenle sorunun çözümü için tek yolun Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılacak yasal düzenleme olduğunu düşünüyoruz. Çıkarılacak bir kanunla yaklaşık 240 bin staj ve çıraklık mağdurunun sorunu giderilmelidir. Biz, bir sendika ve sivil toplum kuruluşu olarak hükümetten öncelikle bu mağduriyetin ortadan kaldırılmasını bekliyoruz. İkinci olarak ise kademeli emeklilik sisteminin hayata geçirilmesini talep ediyoruz. Bunun yanında en önemli konulardan biri de emeklilerin insanca yaşayabilecekleri bir gelire sahip olmasıdır. Açlık sınırının 35 bin lirayı aştığı bir dönemde, 23 bin lira seviyesindeki emekli aylıklarıyla insanların geçinmesini beklemek oldukça güçtür. Bu nedenle emeklilik sisteminin bütüncül bir şekilde ele alınması gerekiyor. Bir yandan emekli olmanın önündeki engeller kaldırılırken, diğer yandan emeklilere insanca yaşayabilecekleri düzeyde bir gelir sağlanmalıdır.”