15 Temmuz haritalara nasıl işlendi? Yürüdüğümüz yollar, geçtiğimiz köprüler...

15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminin üzerinden yıllar geçerken, o karanlık gecenin izleri Türkiye'nin sokaklarında, meydanlarında ve köprülerinde yaşamaya devam ediyor. Hükümet ve yerel yönetimlerin "demokrasi zaferi" ve "milli irade" vurgusuyla hayata geçirdiği isim değişiklikleri, Türkiye'nin kolektif belleğini ve kent hafızasını derinden dönüştürdü. Günlük hayatta adımladığımız birçok mekan, artık o geceki direnişin ve şehitlerin adını taşıyor.

ÖNEMLİ MEKANLARIN DÖNÜŞÜMÜ

Bu mekansal dönüşümün en çarpıcı ve kalıcı örneği şüphesiz İstanbul'da yaşandı. Darbe girişiminin en sembolik noktalarından biri olan ve tanklar tarafından kapatılarak sivil direnişin merkezine dönüşen Boğaziçi Köprüsü'nün adı, olaylardan sadece on bir gün sonra, 26 Temmuz 2016'da "15 Temmuz Şehitler Köprüsü" olarak değiştirildi. Bu hamle, kent siluetindeki en keskin hafıza güncellemelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Başkent Ankara'da ise darbe karşıtı protestoların kalbi konumundaki Kızılay Meydanı, bir süre devam eden "Demokrasi Meydanı" isim tartışmalarının ardından 9 Ağustos 2016'da "15 Temmuz Kızılay Milli İrade Meydanı" adını aldı. Meydanın altından geçen kritik metro istasyonunun da bu yeni isimle güncellenmesiyle değişim yeraltına da taşındı. Aynı günlerde başkentte direnişin bir diğer kritik noktası olan Genelkurmay Kavşağı'na ise "15 Temmuz Şehitler Meydanı" ismi verildi.

TÜRKİYE GENELİNE YAYILAN İSİMLER

Değişim rüzgarı sadece başkent ve boğazla sınırlı kalmadı. İstanbul'da her gün yüz binlerce kişinin yolunun düştüğü Büyük İstanbul Otogarı, "İstanbul 15 Temmuz Demokrasi Otogarı" olarak anılmaya başlandı. Çatışmaların yoğun yaşandığı Saraçhane'de bir bölüme 17 şehidin anısına "15 Temmuz Şehitleri Caddesi", Kısıklı Meydanı'na ise "Milli İrade Meydanı" tabelaları asıldı. Ayrıca İstanbul genelinde 53 İETT durağı ve Ünalan Parkı (yeni adıyla Şehit Timur Aktemur Parkı) gibi birçok yeşil alan, şehitlerin isimleriyle taçlandırıldı.

Ankara ve Anadolu'nun dört bir yanında da benzer adımlar atıldı. Darbenin seyrini değiştiren kahramanlardan Şehit Astsubay Ömer Halisdemir’in adı, Ankara'daki eski İrfan Baştuğ Caddesi başta olmak üzere Türkiye'nin birçok il ve ilçesinde bulvarlara, okullara ve parklara nakşedildi. Böylece şehitlerin isimleri, kelimenin tam anlamıyla Türkiye haritasına işlenmiş oldu.

KENT BELLEĞİNDEKİ YERİ

Bu geniş çaplı isimlendirme politikası, mekanları anıtlaştırarak toplumsal hafızayı yeniden inşa etme amacı taşıyor. Yeni tabelalar sayesinde köprüden geçen veya meydanda duran vatandaşların olayı sürekli anımsaması sağlanırken; "Şehitler", "Milli İrade" ve "Demokrasi" gibi kavramlar kentsel mekanlar üzerinden günlük hayatın bir parçası haline getiriliyor.