14 Temmuz 1789: Bastille’in düşüşü neyi sembolize ediyor?

Bastille Hapishanesi’nin basılması olayı, askeri açıdan büyük bir zafer olmasa da, mutlak monarşinin sarsılmaz görünen gücünün ilk kez halk tarafından kırıldığı an olarak tarihe geçti.

BASTİLLE HAPİSHANESİ NASIL BİR YERDİ?

Bastille, 14. yüzyıldan kalma bir kale-hapishaneydi. Kralın emriyle yargısız tutuklamaların (lettre de cachet) simgesiydi. İçinde o dönemde yalnızca yedi mahkûm bulunuyordu ve bunların çoğu siyasi mahkûm değildi. Ancak halk için Bastille, kraliyet despotizminin somutlaşmış haliydi.

VALİ LİNÇ EDİLEREK ÖLDÜRÜLDÜ

O gün Paris’te gerginlik zirvedeydi. Kral XVI. Louis’nin Ulusal Meclis’i dağıtma hazırlığı yaptığı ve asker yığdığı yönündeki haberler yayılmıştı. Halk silah ve barut arıyordu. Sabah saatlerinde yaklaşık bin kişilik bir kalabalık Bastille’e yöneldi. Saatler süren çatışmanın ardından kale teslim oldu. Vali Bernard-René de Launay linç edilerek öldürüldü, başı bir mızrağa geçirilerek sokaklarda dolaştırıldı.

MUTLAKİYETÇİ DÜZEN HALK ELİYLE YIKILDI

Bu olay, askeri sonuçlarından çok yarattığı psikolojik etkiyle önemliydi. Mutlakiyetçi düzenin en güçlü simgelerinden biri, sıradan halkın eliyle yıkılmıştı. Paris’te iktidar fiilen halkın eline geçmiş, kral ise otoritesinin sarsıldığını kabul etmek zorunda kalmıştı. Ertesi gün XVI. Louis, “Bu bir isyan mı?” diye sorduğunda, danışmanı “Hayır efendim, bu bir devrim” cevabını vermişti.

"HALK EGEMENLİĞİ" İDEOLOJİSİNİN DOĞUŞ ANI

Bastille’in düşüşü, Fransız Devrimi’nin “halk egemenliği” ideolojisinin doğuş anı olarak kabul edilir. O günden sonra “özgürlük, eşitlik, kardeşlik” sloganı giderek daha güçlü bir şekilde duyulmaya başladı. 14 Temmuz, 1880’den bu yana Fransa’nın ulusal bayramı olarak kutlanıyor. Her yıl yapılan askeri geçit törenleri ve havai fişek gösterileri, olayın hâlâ “tiranlığa karşı halkın zaferi” olarak anıldığını gösteriyor.

TARİHÇİLER TARTIŞMAYA DEVAM EDİYOR

Tarihçiler arasında tartışma devam ediyor: Bastille’in ele geçirilmesi gerçekten mi büyük bir dönüm noktasıydı, yoksa sonradan yaratılmış bir mit miydi? Askeri olarak önemi sınırlıydı. Ancak sembolik gücü tartışmasızdır. Mutlak monarşinin dokunulmazlığı fikri o gün yıkıldı. Halk, silahla iktidara karşı gelebileceğini gördü. Bu bilinç, sonraki yıllarda yaşananları mümkün kıldı.

Bugün 14 Temmuz, yalnızca bir tarih değil; modern demokrasilerin doğuşuna dair en güçlü imgelerden biri olarak duruyor.

Fransız Devrimi neden ve nasıl başladı? 1789’dan 1799’a yaşananlarDünya

XVI. Louis ve Marie Antoinette neden idam edildi?Dünya