1 Mart 2003'te neler yaşandı? "Meclis iradesiyle geri çevrilen işgal planı"

CHP İstanbul Milletvekili ve TBMM Dışişleri Komisyonu üyesi Oğuz Kaan Salıcı, 1 Mart 2003’te TBMM’de reddedilen Irak tezkeresini hatırlatan bir paylaşım yaptı.

Salıcı, oylamanın Türkiye’nin Irak Savaşı’na doğrudan dahil olmasını engellediğini belirtirken, mevcut yönetim sistemi tartışmasına da atıfla “Parlamenter sistem hayat kurtarır” ifadesini kullandı. Paylaşım, 2003’teki tezkere sürecini ve Meclis’teki kritik oylamayı yeniden gündeme taşıdı.

“PARLAMENTER SİSTEM HAYAT KURTARIR”

Salıcı, X hesabındaki paylaşımında, 2003’te ABD’nin Irak’ı işgal planı için Türkiye’den askeri geçiş izni istediğini anımsattı. Kendi anlatımına göre ABD gemilerinin İskenderun açıklarında beklediğini, Mersin ile Diyarbakır hattında depo kiralamaları yapıldığını ve yaklaşık 60 bin askerin Türkiye’de konuşlandırılmasının planlandığını ifade etti.

Salıcı, o dönemde sürecin önündeki “tek engelin” TBMM onayı olduğunu belirterek başkanlık sistemi vurgusu yaptı. Bu değerlendirmesini, Salıcı’nın “Parlamenter sistem hayat kurtarır” sözünü eklediği paylaşımı üzerinden sürdürdü.

TEZKERE NEYİ KAPSIYORDU, MECLİS’E NASIL GELDİ?

TBMM kayıtlarında yer alan bilgilere göre hükümet, 2003’te Irak krizinin güvenlik riskleri doğurduğunu belirterek Meclis’ten yetki istedi. Tezkere, Anayasa’nın 92’nci maddesi kapsamında; yabancı silahlı kuvvet unsurlarının Türkiye’de bulunması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesine ilişkin izin başlıklarını içeriyordu.

TBMM tutanaklarına yansıyan süreçte tezkere gündeme alınırken, görüşmelerin niteliği ve kapsamı nedeniyle Genel Kurul’da kapalı oturum talebi de gündeme geldi. Kapalı oturum, Meclis gündemi ve prosedür çerçevesinde yürütüldü.

KAPALI OTURUM, OYLAMA VE “SALT ÇOĞUNLUK” EŞİĞİ

1 Mart 2003 günü tezkere görüşmeleri, TBMM tutanaklarına göre kapalı oturumda devam etti ve oylama kapalı oturumda yapıldı. Oylama sonucunda 533 milletvekili oy kullandı; 264 “kabul”, 250 “ret” ve 19 “çekimser” oy kayda geçti.

Sonuç açıklanırken, TBMM Başkanlığı tarafından kararın geçebilmesi için gerekli “salt çoğunluk” şartına dikkat çekildi. Tutanaklara yansıyan değerlendirmeye göre “kabul” oyları gerekli eşiği aşamadığı için tezkere kabul edilmedi.

İKTİDARIN GEREKÇESİ, MUHALEFETİN İTİRAZI

Hükümetin tezkere gerekçesinde, Irak’ta savaş ihtimalinin güçlendiği ve Türkiye’nin güvenlik risklerine karşı hızlı hareket edebilmesi gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede tezkere, hükümet tarafından güvenlik ve dış politika yönetimi açısından gerekli bir yetkilendirme olarak savunuldu.

Özgür Özel'den Meclis'e çağrı: "1 Mart tutanakları açılsın"Ankara Haberleri

Muhalefet cephesinde ise tezkerenin Türkiye’yi Irak savaşına doğrudan taraf haline getirebileceği eleştirileri öne çıktı. Salıcı, paylaşımında dönemin AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın tezkerenin geçmesini istediğini, buna karşın tezkerenin CHP’nin öncülüğünde reddedildiğini ifade etti.

"FÜZELERLE SAVAŞ KAZANIRSINIZ AMA FÜZELERİN ÜZERİNDE OTURAMAZSINIZ"

Salıcı ayrıca, dönemin CHP Genel Başkanı Deniz Baykal’a atfedilen “Füzelerle savaş kazanırsınız ama füzelerin üzerinde oturamazsınız” sözünü hatırlatarak, CHP’nin dış müdahaleye karşı tutumunu anımsattı. Paylaşımını ise Salıcı, “Emperyalistlerin, Türkiye’de güçlü bir demokrasi istemeyeceği hiçbir zaman unutulmamalıdır” sözleriyle tamamladı.

OYLAMA SONRASI ADIMLAR VE 20 MART KARARI

Tezkerenin reddi, TBMM kayıtlarında 2003’teki Irak sürecinde dönüm noktalarından biri olarak yer aldı. Buna karşın süreç, sonraki haftalarda farklı başlıklarda Meclis gündeminde devam etti.

TBMM kararları içinde, 20 Mart 2003 tarihli düzenlemelerle Türk hava sahasının belirli koşullarda kullanımı ve bazı askeri yetkilendirme başlıklarının yeniden ele alındığı kayda geçti. Bu adımlar, 1 Mart oylamasından sonra izlenen yol haritasının parçası olarak değerlendirildi.