Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi nedir? TES maaşlara kesinti getirir mi? Mustafa Özver değerlendirdi

Bilmeniz Gerekenler: Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), mevcut SGK emekliliğine ek gelir oluşturmayı amaçlayan yeni bir emeklilik modeli olarak tartışılıyor. Hükümetin orta vadeli ekonomi planlarında zaman zaman gündeme gelen sistem, çalışanların emeklilik döneminde ikinci bir gelir elde etmesini hedefliyor. Ancak TES'in zorunlu katılım içerebileceği, maaşlardan düzenli kesinti yapılabileceği ve mevcut haklarla ilişkilendirilebileceği yönündeki tartışmalar kamuoyunda soru işaretleri yaratıyor. Yeni Ankara yazarı ve ekonomist Mustafa Özver'e göre sistem uzun vadede fayda sağlayabilir ancak başarılı olması için enflasyonun düşmesi, gelirlerin artması ve vatandaşın sisteme güven duyması gerekiyor.

Türkiye'de emeklilik sisteminin geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken, son dönemde gündeme gelen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) yeniden kamuoyunun dikkatini çekti. Özellikle çalışanların maaşlarından zorunlu kesinti yapılacağı, sisteme katılımın mecburi hale gelebileceği ve kıdem tazminatlarının yeni sistemle ilişkilendirilebileceği yönündeki iddialar TES'e yönelik tartışmaları artırdı.Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Yeni Ankara yazarı ve ekonomist Mustafa Özver, TES'in mevcut emeklilik sistemine alternatif değil, onu tamamlayıcı bir yapı olarak planlandığını belirtti.

"TES, EMEKLİLİKTE EK GELİR OLUŞTURMAYI AMAÇLIYOR"

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin temel mantığını anlatan Özver, sistemin mevcut SGK emekliliğine ek gelir sağlamayı hedeflediğini söyledi:

"TES, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi demek. Yani şu anki SGK emekliliğine ek olarak çalışanların birikim yaparak emeklilikte daha fazla gelir elde etmesini sağlıyor. Bugün yalnızca SGK emekliliği birçok kişi için yeterli olmayabiliyor. TES'in amacı da bu açığı kapatmak. Ancak gelecekte bunun da tek başına yeterli olmayabileceğini düşünüyorum. Bu nedenle özellikle emekliliğine uzun yıllar olan kişilerin kendi ek birikim planlarını da oluşturmaları gerekiyor."

"TÜRKİYE ER YA DA GEÇ BU SİSTEME GEÇECEKTİR"

TES'in henüz taslak aşamasında olduğunu hatırlatan ekonomist, sistemin kısa vadede değil kademeli şekilde hayata geçirilebileceğini ifade etti:

"TES uzun zamandır konuşuluyor ancak henüz tam anlamıyla uygulamaya geçmiş değil. Ben Türkiye'nin er ya da geç böyle bir sisteme geçeceğini düşünüyorum. Çünkü mevcut emeklilik sistemi giderek daha fazla yük altında kalıyor. Ancak bu değişimin bir gecede gerçekleşmesi mümkün değil. Yerleşmiş ve ağır işleyen sistemler bir anda değiştirilemez. Bu nedenle kademeli bir geçiş süreci yaşanacağını tahmin ediyorum."

TES İLE BES ARASINDAKİ FARK NE?

Kamuoyunda sıkça karıştırılan Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi arasındaki farklara da değinen Özver, en önemli ayrımın gönüllülük olduğunu anlattı:

"Aslında BES ile TES arasındaki en büyük fark, BES'in gönüllü olmasıdır. İsterseniz sisteme dahil olursunuz, istemezseniz olmazsınız. TES ise daha çok zorunlu ya da yarı zorunlu bir yapıya sahip olacak gibi görünüyor."

Özver, sistemi bir örnekle şu şekilde anlattı:

"BES, evinizde kendi isteğinizle para attığınız bir kumbara gibidir. TES ise maaşınızdan düzenli olarak para ayrılıp sizin adınıza birikim yapılması mantığına dayanıyor. Amaç da emekli olduğunuzda ikinci bir gelir oluşturmak. Ancak bu tür havuz sistemlerinin verimli çalışabilmesi için biriken kaynakların ekonomide doğru yatırımlarla desteklenmesi gerekiyor."

"BUGÜNKÜ ŞARTLARDA YENİ KESİNTİLER VATANDAŞ İÇİN YÜK OLABİLİR"

TES'in uzun vadede faydalı olabilecek bir model olduğunu ancak mevcut ekonomik şartların da dikkate alınması gerektiğini belirten Özver, sistemin tek başına emeklilik sorununu çözmeyeceğini vurguladı.

"Uzun vadede faydalı olabilecek bir fikir olduğunu düşünüyorum ancak tüm sorunları çözemez. İnsanlar bugün tek maaşla emekli olduklarında geçinmekte zorlanıyor. İkinci bir gelir oluşturmak mantıklı ancak önemli olan gelirin miktarı ve alım gücüdür. Enflasyon bu geliri eritmemeli."

Vatandaşların mevcut ekonomik koşullar altında yeni kesintilere sıcak bakmayabileceğini ifade eden Özver, şu değerlendirmede bulundu:

"Bugünkü şartlarda vatandaş zaten geçim sıkıntısı çekiyor. Böyle bir dönemde maaştan ilave kesinti yapılması birçok kişi tarafından ek yük olarak görülebilir. Evi, çocuğu, kredisi olan bir vatandaş için bugün cebinden çıkan 500 lira, 5 yıl sonraki 1000 liradan daha değerli olabilir."

"ÖNCE GÜVEN VE EKONOMİK İSTİKRAR SAĞLANMALI"

TES'e prensip olarak karşı olmadığını dile getiren Özver, sistemin başarılı olabilmesi için ekonomik zeminin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

"TES'e prensip olarak karşı değilim. Ancak önce enflasyonun düşmesi, gelirlerin artması, piyasalarda dengenin sağlanması ve insanların sisteme güven duyması gerekir. Sağlam temeller oluşturulmadan uygulanırsa bu sistem de beklenen çözümü sunamayabilir. Çünkü insanlar bunu bir yatırım fırsatı olarak değil, maaşlarından yapılan yeni bir kesinti olarak görebilir. Bu nedenle sistemin doğru kurgulanması ve kamuoyuna doğru anlatılması büyük önem taşıyor."

Not: Görseller Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.