İran savaşı Orta Doğu ekonomisini nasıl sarstı?

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan, İran’ın karşı hamleleriyle bölgeye yayılan çatışmalar, Orta Doğu ekonomisinde enerji, finans, turizm ve ulaştırma alanlarında sert bir baskı oluşturdu. Anadolu Ajansının dosya haberinde derlenen bilgilere göre, savaşın ekonomik etkisi en çok Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji akışı, Körfez piyasaları ve bölgesel hava trafiğinde hissedildi.

Orta Doğu’daki gerilim nedeniyle liman ve enerji hatlarında yavaşlayan ticari hareketlilik dikkat çekiyor. (Görsel: Yapay zeka)

KÖRFEZ SAVAŞININ EKONOMİYE İLK YANSIMASI

28 Şubat sonrası tırmanan gerilim, yalnızca askeri sahayı değil, bölgenin ekonomik dengesini de etkiledi. Çatışmaların uzamasıyla birlikte enerji piyasalarından ticaret hatlarına, turizmden ulaştırmaya kadar birçok başlıkta belirsizlik arttı.

Dosyada yer verilen değerlendirmelere göre, bu tablo yalnızca Orta Doğu ile sınırlı kalmadı. Enerji arzına ilişkin kaygılar ve yükselen jeopolitik riskler, küresel ölçekte enflasyon baskısının güçlenebileceğine işaret etti.

ENERJİ ARZINDAKİ AKSAMA ENFLASYON RİSKİNİ BÜYÜTTÜ

İran’a yönelik saldırılar ve ardından gelen misillemelerin ardından petrol fiyatları hızla yukarı yöneldi. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Haberde aktarılan tespitlere göre enerji maliyetlerindeki artış, enflasyonu üç ayrı kanaldan besliyor. Doğrudan enerji fiyatları, şirketlerin artan maliyetleri ürünlere yansıtması ve beklentilerdeki bozulma, fiyat baskısını büyüten başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.

Enerji tesisindeki kontrol alanında çalışan ekip, yükselen riskler ve arz baskısını izliyor. (Görsel: Yapay zeka)

KÖRFEZ BORSALARINDA FARKLI YÖNLÜ HAREKETLER GÖRÜLDÜ

Bölgedeki gerilim, ülke risk primlerini yukarı taşırken hisse piyasalarında da dalgalı bir görünüm ortaya çıktı. Körfez borsalarında aynı dönemde ortak bir yön oluşmadı; bazı piyasalarda yükseliş görülürken bazıları sert kayıp yaşadı.

Verilere göre, çatışmaların başlamasından bu yana Umman borsası yüzde 5, Irak borsası yüzde 2,7 ve Suudi Arabistan borsası yüzde 2,2 yükseldi. Aynı süreçte BAE borsası yüzde 14,7, Bahreyn borsası yüzde 7,5, Katar borsası yüzde 6,9 ve Kuveyt borsası yüzde 1,2 geriledi.

PETROL GELİRLERİNDE KAYIP DERİNLEŞTİ

Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve sevkiyattaki aksama, özellikle Körfez ülkelerinin enerji gelirlerini doğrudan etkiledi. Dosyadaki hesaplamaya göre, savaşın başlamasından sonra bölgeden yapılan petrol ihracatı yüzde 60’ın üzerinde azaldı.

Yaklaşık 15 milyon varillik arz kesintisinin modern tarihin en büyük petrol kesintilerinden biri olabileceği değerlendiriliyor. LNG ve petrokimya gelirleri hariç tutulduğunda, Körfez ülkelerinin son iki haftadaki petrol geliri kaybının 25 milyar dolara ulaştığı, diğer kalemler eklendiğinde faturanın daha da büyüyebileceği belirtiliyor.

Bölgesel çatışmaların ardından havalimanlarında yaşanan aksama ve yolcu yoğunluğu öne çıkıyor. (Görsel: Yapay zeka)

TURİZM VE HAVA TRAFİĞİNDE İPTALLER ÖNE ÇIKTI

Çatışmaların ekonomik etkisi yalnızca enerjiyle sınırlı kalmadı; hava sahalarındaki kapanmalar ve artan güvenlik riski turizm ile havacılığı da doğrudan vurdu. Bölgedeki hareketlilik, küresel hava taşımacılığında pandemi sonrasının en ciddi aksaklıklarından biri olarak değerlendirildi.

Haberde yer alan bilgilere göre savaşın ilk 24 saatinde 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edildi. Sonraki günlerde de iptal ve ertelemeler sürerken, Avrupa merkezli birçok hava yolu şirketi Orta Doğu seferlerini azaltma ya da tamamen askıya alma yoluna gitti.