Hürmüz krizi petrol piyasalarını sarsıyor: Etki dalgası nisanda zirve yapacak

JPMorgan’ın değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar küresel petrol arzında zincirleme bir etki yaratıyor. Sevkiyat sürelerine bağlı olarak doğudan batıya ilerleyen bu şokun, dünya genelinde en sert etkisinin nisan ayında hissedilmesi bekleniyor.

ARZ KESİNTİSİ DALGA DALGA YAYILIYOR

Son haftalarda Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının ciddi şekilde aksaması, küresel arzda “ardışık şok” olarak tanımlanan bir süreci tetikledi. İran’ın boğazı kapattığını duyurmasıyla birlikte riskler daha da görünür hale geldi.

JPMorgan analistleri, petrol arzındaki daralmanın aynı anda değil, tankerlerin varış sürelerine bağlı olarak aşamalı şekilde yayıldığını vurguluyor. Bu nedenle kriz etkisi bölgeden bölgeye gecikmeli olarak hissediliyor.

“AKIŞ ŞOKUNDAN STOK KRİZİNE” GEÇİŞ

Banka analistlerine göre küresel petrol sistemi artık sadece arz akışındaki aksaklıklarla değil, stokların tükenmesi riskiyle de karşı karşıya.

28 Şubat’ta Hürmüz’den ayrılan son tanker sonrası bölgedeki sevkiyat büyük ölçüde durdu. O tarihten itibaren sınırlı geçişlere izin verilse de arzın önemli ölçüde kesintiye uğradığı belirtiliyor.

İLK DARBE ASYA’YA GELDİ

Basra Körfezi petrolüne yüksek bağımlılığı nedeniyle krizin etkisini ilk hisseden bölge Asya oldu. Sevkiyat sürelerinin 10-20 gün olması nedeniyle ilk etkiler Hindistan’da, ardından Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktı.

Analistlere göre:

Nisan ayında Güneydoğu Asya’da günlük talep yaklaşık 300 bin varil azalabilir
Mayısta kayıp 2 milyon varili aşabilir
Haziranda ise 3 milyon varilin üzerine çıkabilir

FİYAT ARTIŞI TALEBİ FRENLİYOR

Arz daralmasıyla birlikte petrol fiyatları hızla yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı bu ay yüzde 49 artarak 108 dolar seviyesini geçti.

Yükselen maliyetler nedeniyle birçok Asya ülkesi enerji tasarrufu önlemlerine yönelirken, Filipinler ulusal enerji acil durumu ilan etti.

ETKİ SIRASIYLA AFRİKA VE AVRUPA’YA YAYILACAK

JPMorgan’a göre kriz dalgasının bir sonraki durağı Afrika olacak. Nisan başında etkilerin belirginleşmesi beklenirken, düşük stok seviyelerinde günlük 250 bin varile kadar talep kaybı yaşanabileceği öngörülüyor.

Avrupa’da ise etkilerin nisan ortasında hissedilmesi bekleniyor. Ancak kıtada doğrudan arz sıkıntısından çok, yükselen fiyatlar ve Asya ile rekabetin öne çıkacağı belirtiliyor.

ABD ARZDAN ÇOK FİYAT ŞOKUNU HİSSEDECEK

ABD’ye sevkiyat sürelerinin daha uzun olması nedeniyle etkilerin Avrupa ile benzer şekilde nisan ortasında görülmesi bekleniyor.

Yüksek yerli üretim sayesinde fiziksel arz sıkıntısı öngörülmese de:

Petrol fiyatlarındaki artış
Rafine ürün piyasasındaki bozulmalar
ABD ekonomisi üzerinde baskı oluşturabilir.

PİYASALAR SAVAŞIN SEYRİNE KİLİTLENDİ

Jeopolitik gelişmeler piyasalarda belirleyici olmaya devam ediyor. ABD’nin İran’a yönelik olası saldırılarının ertelenmesi ve çatışmanın seyri, petrol fiyatlarının yönü açısından kritik görülüyor.

Analistlere göre:

Kısa vadede fiyatların 110 dolardan 80 dolara gerilemesi mümkün
Ancak çatışmanın uzaması halinde petrolün 200 dolara çıkma ihtimali bulunuyor
Bu senaryoda ABD’de benzin fiyatlarının galon başına 7 dolara ulaşabileceği değerlendiriliyor
JPMorgan, yıl sonu petrol fiyatı tahminini 89 dolar olarak güncelledi.

KÜRESEL ENERJİ DENGESİ YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki kriz yalnızca geçici bir arz sorunu değil, aynı zamanda küresel enerji sisteminde daha uzun vadeli değişimlerin de habercisi olabilir. Sevkiyat sürelerine bağlı olarak ilerleyen bu “zaman ayarlı şok”, önümüzdeki aylarda piyasaların ana gündem maddesi olmaya devam edecek.