Emekli çalışırsa ikinci kez emekli olabilir mi? Primler ne işe yarıyor?

Türkiye'de sayıları giderek artan çalışan emeklilerin en çok merak ettiği konuların başında "ikinci bir emekli maaşı" veya ödenen primlerin mevcut maaşa etkisi geliyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler için klasik anlamda ikinci bir emeklilik hakkı bulunmuyor. Özel sektörde çalışırken ödenen Sosyal Güvenlik Destek Primleri (SGDP), yeni bir yaşlılık veya malullük aylığı hakkı doğurmadığı gibi mevcut emekli maaşını da artırmıyor. Bu primler hizmet gün sayısına eklenmiyor ve işten ayrılışta toptan ödeme şeklinde iade edilmiyor.

İKİNCİ BİR EMEKLİ MAAŞI MÜMKÜN MÜ?

Sistemdeki en kritik dönüm noktasını 1 Ekim 2008 tarihi oluşturuyor. Bu tarihten önce ilk kez sigortalı olanlar, emekli maaşları kesilmeden Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında özel sektörde çalışabiliyor. Ancak 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olup emekli aylığı bağlananlar 4/a (SSK) kapsamında çalışmaya başlarsa, emekli aylıkları tamamen kesiliyor. Çalışma hayatı sona erdiğinde ise yatırılan normal primler aylık hesabına dahil ediliyor ve maaş yeniden hesaplanarak tekrar bağlanıyor. Bu durum teknik olarak bir "ikinci emeklilik" değil, mevcut aylığın güncellenmesi anlamına geliyor. Öte yandan, Emekli Sandığı (4/c) emeklisi olup kamu kurumlarında çalışmaya başlayanların maaşları da kanun gereği kesiliyor.

KESİLEN DESTEK PRİMLERİ NE İŞE YARIYOR?

Emekli maaşı kesilmeden SGDP ödeyerek çalışanların en çok sorduğu "Bu primler ne işe yarıyor?" sorusunun cevabı ise iş güvenliğinde saklı. Toplamda yüzde 32'yi bulan bu primin sağladığı tek fiili fayda, iş kazası veya meslek hastalığı durumunda devreye girmesi. Eğer çalışan emekli bir iş kazası geçirir ve yüzde 10'un üzerinde çalışma gücü kaybı yaşarsa, kendisine sürekli iş göremezlik geliri bağlanabiliyor. Emeklilerden işsizlik primi kesilmediği için normal çalışana göre ceplerinden çıkan prim daha düşük oluyor; ancak bu durum işsizlik maaşı veya standart rapor parası almalarına da engel teşkil ediyor. Kendi namına (Bağ-Kur) çalışan esnaf veya şirket ortağı emeklilerden ise herhangi bir SGDP kesintisi yapılmıyor ve maaşları kesilmeden çalışmaya devam edebiliyorlar.