Asgari ücret Ankara’da mı, İstanbul’da mı daha hızlı eriyor?
Aynı gelire sahip iki çalışanın cüzdanındaki erime hızı yaşadıkları şehre göre değişiyor; İstanbul asgari ücretliyi tek başına yaşayamaz hale getirirken, Ankara kısıtlı da olsa bütçelenebilir bir yaşam alanı sunmayı sürdürüyor.
Milyonlarca çalışanın ana gündem maddesi olan hayat pahalılığı, Türkiye’nin iki büyük kentini farklı açılardan kıskaca alıyor. Sabit gelirle ay sonunu getirme mücadelesinde kira, ulaşım ve temel tüketim kalemleri karşılaştırıldığında başkent Ankara, İstanbul’a kıyasla gözle görülür bir nefes alanı sunuyor.
Türkiye'de açıklanan güncel asgari ücret rakamı, yükselen enflasyon ve artan yaşam maliyetleri karşısında büyükşehirlerdeki alım gücünü doğrudan etkiliyor. Ancak aynı maaşla yaşamını sürdürmeye çalışan iki farklı çalışanın deneyimi, yaşadıkları şehre göre tamamen değişiyor. Ülkenin sanayi, finans ve kültür merkezi olan İstanbul ile bürokrasi ve öğrenci kenti olan Ankara arasındaki makas, özellikle barınma harcamalarında devasa boyutlara ulaşıyor.
İSTANBUL'DA KİRA MAAŞI AŞARKEN, ANKARA'DA ALTERNATİF HALEN VAR
Bir asgari ücretlinin aylık gelirinin en büyük bölümünü yutan barınma masrafları, iki metropol arasındaki en keskin ayrımı oluşturuyor. İstanbul’da kent merkezindeki konut kiralarının ortalama 35 bin TL sınırını aşması, tek bir asgari ücretlinin yalnız yaşamasını neredeyse imkânsız hale getiriyor. İstanbul'da çevre ilçelere gidildikçe dahi kiralar asgari ücret seviyesinin altına zorlukla düşüyor. Bu durum, çalışanları birden fazla kişiyle evi paylaşmaya veya bütçelerinin tamamından fazlasını konuta ayırmaya zorluyor.
Ankara'da ise ortalama kira bedelleri 28 bin TL bandında seyrediyor. Başkentte de konut fiyatları son dönemde belirgin şekilde tırmanmış olsa da, kentin yapısı gereği bütçeye uygun alanlar hâlen mevcut. Sincan, Mamak, Pursaklar ve Etimesgut gibi genişleme bölgelerinde ve köklü yerleşim yerlerinde, İstanbul’a oranla gelire daha uyumlu ev bulma seçeneği bulunuyor.
MESAFE VE BÜTÇE DÜŞMANI: ŞEHİR İÇİ ULAŞIM
İki şehir arasındaki belirgin farklardan biri de coğrafi yayılım ve ulaşım harcamalarında ortaya çıkıyor. İstanbul’un iki kıtaya yayılan devasa yapısı, günlük işe gidiş-gelişlerde aktarma sayılarını ve katedilen kilometreleri artırıyor. Bu durum, aylık ulaşım abonman masraflarını yükseltmekle kalmıyor; günde ortalama 3 ila 4 saati bulan yolculuk süreleriyle çalışan üzerinde ciddi bir zaman maliyeti de yaratıyor.
Ankara ise toplu taşıma ve yerleşim planı bakımından çok daha derli toplu bir profil çiziyor. Metro ve otobüs hatlarının şehri merkez eksenli bağlaması, hem ulaşımda harcanan zamanı yarı yarıya düşürüyor hem de aktarma ve bilet maliyetlerinin aylık bütçedeki payını İstanbul’a göre daha makul seviyelerde tutuyor.
MUTFAK, SOSYAL HAYAT VE HİZMET SEKTÖRÜNDEKİ FİYAT FARKI
Temel gıda maddelerinde ulusal zincir marketlerin fiyatları her iki kentte eşdeğer görünse de, semt pazarları ve esnaf lokantalarında ciddi bir fiyat uçurumu dikkat çekiyor. İstanbul’da kiraların ve dükkân işletme giderlerinin yüksekliği, doğrudan gıda ve hizmet fiyatlarına yansıyor. Dışarıda bir öğün yemek veya temel bir sosyal aktivite dahi İstanbul’da oldukça yüksek bedellerle karşılanıyor.
Buna karşılık Ankara; yoğun öğrenci ve memur nüfusunun yarattığı talep dengesi sayesinde daha uygun fiyatlı alternatifleri barındırmayı başarıyor. Kamu tesisleri, uygun fiyatlı esnaf lokantaları ve yerel pazarlar, Ankara’da mutfak ve sosyal hayat harcamalarının kontrol altında tutulmasına imkan veriyor.
