ABD-İran ateşkesi piyasaları sarstı: Ateşkes sonrası ekonomistler ne dedi?

Küresel finans sistemi, haftalardır Orta Doğu'yu sarmalayan ABD-İran krizinde gelen son dakika ateşkes kararını fiyatlıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın 7 Nisan'da verdiği ültimatomun dolmasına saatler kala Pakistan'ın arabuluculuğuyla ilan edilen 15 günlük mütareke, piyasalara derin bir nefes aldırdı. Ancak yatırım bankaları ve ekonomistler, küresel enerji krizinin kalıcı olarak çözülmediğine dikkat çekiyor.

PETROLDE TARİHİ ÇÖKÜŞ, DOĞALGAZDA SERT DÜŞÜŞ

Hürmüz Boğazı'nın fiili ablukası nedeniyle haftalardır yükselişte olan enerji piyasaları, ateşkes haberiyle yönünü sert bir şekilde aşağı çevirdi.

• Küresel gösterge Brent petrol, yüzde 15'ten fazla değer kaybederek 95,83 dolar seviyelerine kadar indi.

• ABD ham petrolü (WTI) ise varil başına 12,04 dolarlık tarihi bir günlük düşüşle 96,54 dolar bandına geriledi.

• Avrupa doğalgaz fiyatları (Hollanda TTF) yüzde 17 ila yüzde 20 oranında değer kaybederek son iki yılın en sert günlük düşüşünü kaydetti.

Fiyatlardaki bu ani çöküşe rağmen, enerji sektörü temsilcileri temkinli. Vurulan rafineriler, tahrip olan boru hatları ve nakliye sigortalarındaki yüksek primler, lojistik darboğazın aylar sürebileceğini gösteriyor. Dev nakliye şirketleri, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği konusunda henüz tamamen ikna olmuş değil.

10 MADDELİK PLAN: HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA "GEÇİŞ ÜCRETİ" İHTİMALİ

Ateşkesin temelini oluşturan "10 Maddelik Plan", sadece askeri bir mola değil, aynı zamanda yeni bir ekonomik düzenin habercisi. Planda en çok dikkat çeken ve piyasaları tedirgin eden madde, İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden "transit geçiş ücreti" almasına izin verilebileceği yönündeki iddialar. Analistler, böylesi bir adımın küresel piyasalarda "ucuz petrol çağının" kalıcı olarak son bulmasına neden olabileceğini belirtiyor.

ABD-İran ateşkesi sonrası gözler Hürmüz Boğazı'nda: 800 gemi çıkış için bekliyorDünya

ALTINDA "GÜVENLİ LİMAN" PARADOKSU: SAVAŞ DURDU AMA ALTIN REKOR KIRDI

Piyasalarda ateşkes sonrası en ilginç fiyatlama kıymetli madenlerde yaşandı. Genellikle krizler çözüldüğünde düşmesi beklenen altın, tüm kuramsal beklentileri altüst ederek onsu 4.803 - 4.804 dolar seviyelerine tırmandı.

Uzmanlara göre bu "paradoksun" arkasında sisteme duyulan güvensizlik yatıyor. Akıllı para (smart money), 14 günlük ateşkesin kalıcı bir barış getirmeyeceğinden şüphe duyuyor. Ayrıca enflasyonun uzun süre yüksek kalacağı beklentisi ve Dolar endeksindeki (DXY) zayıflama, yatırımcıları hisse senetleriyle birlikte eşzamanlı olarak altına da yönlendiriyor.

FED İKİLEMDE: STAGFLASYON TEHLİKESİ KAPIDA MI?

Enerji piyasalarındaki aşırı dalgalanma, ABD Merkez Bankası'nı (FED) da zora soktu. FED içindeki bazı yetkililer (özellikle Chicago FED Başkanı Austan Goolsbee), petrol fiyatlarındaki volatilitenin ABD ekonomisinde düşük büyüme ve yüksek enflasyonun aynı anda yaşandığı bir "stagflasyon" şoku yaratmasından endişe ediyor. Krizin uzaması halinde FED'in faiz indirim planlarını tamamen rafa kaldırması gündeme gelebilir.

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Ateşkes kararı, enerji ithalatına bağımlı olan Türkiye piyasalarında da coşkuyla karşılandı. Türkiye'nin 5 yıllık Kredi Risk Primi (CDS) 17 baz puan düşerek 268'e geriledi. Borsa İstanbul (BIST 100) güne yüzde 3,34 primle başlarken, bankacılık endeksinde gün içi kazançlar yüzde 9'u aştı.

Ancak önde gelen Türk iktisatçılar, bu anlık ralliye rağmen kış ayları için ciddi uyarılarda bulunuyor. Ekonomist Mahfi Eğilmez, jeopolitik krizlerden "tedarik zincirleri Türkiye'ye kayacak" beklentisi yaratmayı eleştirerek, enerji maliyetlerindeki artışın sanayi üretimini vuracağına dikkat çekiyor. İş dünyası temsilcileri de ateşkesin bozulması ve petrolün 140-150 dolar bandına fırlaması durumunda, enflasyonla mücadelenin çok ağır bir yara alacağını vurguluyor.