100 yaşındaki TÜİK'e güven ne durumda?

TÜİK güvenilirlik tartışması, hem kurumun yaptığı son açıklamalar hem de kamuoyu araştırmalarıyla yeniden gündeme taşındı. Türkiye İstatistik Kurumu Başkanı Erhan Çetinkaya’nın mesajı ile bir araştırma şirketinin yayımladığı anket sonuçları arasında dikkat çeken bir tablo oluştu.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 100. kuruluş yılı kapsamında yapılan açıklamalarda kurumun rolü ve hedefleri vurgulanırken, kamuoyunda güven algısına dair farklı veriler ortaya kondu.

100 YILLIK KURUM VE VERİ VURGUSU

TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya TÜİK'in 100. kuruluş yıl dönümünü ve Türkiye İstatistik Günü'nü kutladı. TÜİK Başkanı’nın açıklamasında, kurumun köklü geçmişine ve istatistik üretimindeki tarihsel rolüne değinildi. Türkiye’de veri temelli yönetim anlayışının geçmişinin Osmanlı dönemine kadar uzandığı, 1389’da kurulan Defterhane’nin bu sürecin temelini oluşturduğu belirtildi.

Açıklamada ayrıca doğru ve zamanında üretilen verilerin, karar alma süreçleri ve gelecek planlaması açısından kritik olduğu vurgulandı. TÜİK’in ulusal ve uluslararası standartlara uygun veri üretimini sürdürdüğü, aynı zamanda istatistik sisteminin koordinasyonunu da üstlendiği ifade edildi.

TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya'nın mesajında şu ifadeye yer verdi:

"TÜİK olarak veri yönetişiminde öncü kurum olmak vizyonuyla çalışmalarımızı aynı kararlılıkla sürdürmeye, veriye dayalı karar alma süreçlerinin güçlenmesine katkıda bulunmaya devam edeceğiz."

ANKET SONUÇLARI FARKLI BİR TABLO ORTAYA KOYDU

Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından 19-22 Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve bin 514 kişinin katıldığı araştırmada, vatandaşlara en güvenilmeyen kurumlar soruldu.

Ankete göre katılımcıların en fazla güven duymadığı kurumlar şöyle sıralandı:

• Siyasi partiler: Yüzde 25,1
• Diyanet İşleri Başkanlığı: Yüzde 18,8
• Yargı kurumları: Yüzde 18,4
• Hükümet: Yüzde 14,3
• TÜİK: Yüzde 8,7
• Muhalefet: Yüzde 7,2
• Meclis: Yüzde 4,9
• RTÜK: Yüzde 2,1

Araştırmada hata payının yüzde 2,5 olduğu belirtildi.

TÜİK’E YÖNELİK ELEŞTİRİLER NELER?

TÜİK güvenilirlik tartışması kapsamında son yıllarda özellikle enflasyon verileri üzerinden eleştiriler dile getiriliyor. Eski TÜİK Başkanı Birol Aydemir, kurumun fiyat verilerini toplama yöntemine ilişkin değerlendirmesinde, enflasyonun gerçekte olduğundan daha düşük yansıtıldığı iddiasını ortaya koydu.

Bunun yanında İstanbul Ticaret Odası (İTO) ile TÜİK’in farklı hesaplama yöntemleri kullandığı ve bu nedenle verilerin doğrudan karşılaştırılmasının doğru olmadığı görüşü de dile getiriliyor.

Bazı değerlendirmelerde ise TÜİK’e yönelik eleştirilerin siyasi amaçlarla gündeme getirildiği öne sürülüyor.

KURUMDAN “BAĞIMSIZLIK” VURGUSU

TÜİK, kendisine yöneltilen eleştirilerle ilgili olarak enflasyon verilerinin bilimsel yöntemlerle ve teknik bağımsızlık çerçevesinde hesaplandığını ifade ediyor. Kurum, verilerin uluslararası standartlara uygun şekilde üretildiğini ve herhangi bir dış müdahalenin söz konusu olmadığını belirtiyor.

TÜİK GÜVENİLİRLİK TARTIŞMASI NE ANLAMA GELİYOR?

Bir yanda kurumun resmi açıklamaları ve kurumsal vizyonu, diğer yanda kamuoyu araştırmalarında ortaya çıkan güven algısı… TÜİK güvenilirlik tartışması, Türkiye’de veri üretimi ve bu verilerin toplumdaki karşılığı açısından önemli bir başlık olmaya devam ediyor.