İspanya’da kira isyanı kazandı: 87 yaşındaki kadının tahliyesi sembol oldu

İspanya’da konut kiralarındaki hızlı yükseliş, çalışanların dahi aile evinden ayrılmasını zorlaştırırken, ülke genelindeki protestoların ardından hükümet yeni konut önlemlerini gündeme aldı. Yalnızca birkaç günlük izinle değil, yıllarca çalışmasına rağmen ev sahibi olamayan gençlerin de ön saflarında yer aldığı gösteriler, Madrid’in önemli meydanlarından biri olan Puerta del Sol’a kadar yayıldı.

İspanya genelinde ortalama konut kirası Ağustos 2016 ile Ağustos 2026 arasında metrekare başına 8,2 eurodan 15,1 euroya yükseldi. Yaklaşık yüzde 84'lük bu artış, aynı dönemde genel fiyat seviyesindeki yaklaşık yüzde 33'lük yükselişin oldukça üzerinde gerçekleşti. Böylece 80 metrekarelik bir evin ortalama aylık kirası ülke genelinde yaklaşık 1.200 euroya ulaşırken, Madrid gibi büyük kentlerde 1.700 euroyu aşabiliyor.

GENÇLER AİLE EVİNDEN AYRILAMIYOR

Madrid, Barcelona ve turistik kıyı bölgelerinde konut arzının sınırlı kalması, kiracıların pazarlık gücünü de azaltıyor. Özellikle gençler için artan kira bedelleri yalnızca ekonomik bir sorun olmaktan çıkıp yaşam planlarını doğrudan etkileyen bir probleme dönüştü.

Ülkede 26-34 yaş grubundaki kişilerin yüzde 44,3'ü hâlâ anne ve babasıyla birlikte yaşıyor. 16-29 yaş grubunda bağımsız yaşayanların oranı ise yüzde 14,5 seviyesinde. Gençlerin önemli bölümü, çalışıyor olmalarına rağmen kira veya konut satın alma maliyetlerini karşılayamadıklarını belirtiyor.

Bu durum, gençlerin başka bir şehirde iş bulduğunda taşınmasını, partneriyle birlikte yaşamaya başlamasını veya çocuk sahibi olmasını da geciktiriyor. Konut krizi bu nedenle İspanya'da ekonomik göstergelerin ötesinde, kuşaklar arası bir yaşam standardı sorununa dönüşmüş durumda.

87 YAŞINDAKİ MARICARMEN TAHLİYE EDİLDİ

Kriz, 23 Eylül'de Madrid'in Retiro semtinde yaşanan tahliye sırasında ülke gündeminin merkezine oturdu. 87 yaşındaki Maricarmen Abascal, 71 yıl boyunca yaşadığı evinden polis eşliğinde çıkarıldı.

Maricarmen, söz konusu eve 1956 yılında çocukken taşınmıştı. Babasının eski kira sözleşmesi önce annesine, ardından kendisine devredildi. Yıllarca aynı evde yaşayan ve kirasını düzenli şekilde ödeyen Maricarmen'in yaşadığı bina 2018'de Urbagestión adlı şirket tarafından satın alındı.

Şirket, eski kira sözleşmesinin hukuken sona erdiğini savunarak tahliye davası açtı. Uzun süren hukuki sürecin ardından tahliye kararı çıktı. Ancak şirketin talep ettiği yeni kira bedeli, Maricarmen'in yaklaşık 1.400 euroluk emekli maaşını aşıyordu.

Daha önce üç kez gerçekleştirilemeyen tahliye girişiminin ardından dördüncü girişimde polis çevrede toplanan göstericileri uzaklaştırdı. Sağlık ekipleri ise yaşlı kadını sedyeyle ambulansa götürdü.

Bu görüntüler, ülke genelinde zaten büyümekte olan kiracı hareketinin önemli bir sembolüne dönüştü.

PUERTA DEL SOL'DA ÇADIRLAR KURULDU

Tahliyeden yalnızca birkaç gün sonra Madrid'in Puerta del Sol meydanında binlerce kişi toplandı. Göstericiler, “Ni una Maricarmen más” sloganıyla yürürken, protestonun ardından meydanı terk etmek yerine çadır kurmaya başladı.

İlk gece yaklaşık 100 çadırın kurulduğu meydanda kısa sürede yataklar, mutfaklar ve toplantı alanları oluşturuldu. Göstericilerin talepleri arasında kira sözleşmelerinin otomatik olarak uzatılması, tahliyelerin sınırlandırılması, oda ve sezonluk kiralamaların denetlenmesi ve yatırım fonlarının konut piyasasındaki etkisinin azaltılması bulunuyordu.

Puerta del Sol'daki görüntüler, İspanya'nın yakın geçmişindeki başka bir toplumsal hareketi de hatırlattı. Meydan, 2011'de ekonomik kriz, yüksek genç işsizliği ve tahliyelere karşı gelişen 15-M hareketinin merkezlerinden biri olmuştu.

Bu kez meydanı dolduran gençlerin temel şikayeti ise farklıydı. Birçoğu iş sahibi olmasına rağmen kazandıkları gelirle bağımsız bir hayat kuramadıklarını savunuyordu.

MARİCARMEN İÇİN ANLAŞMA SAĞLANDI

Protestoların başlamasının ardından Maricarmen'in temsilcileri ile ev sahibi şirket arasında Madrid Belediyesi'nin arabuluculuğunda görüşmeler yapıldı. 28 Eylül'de anlaşmaya varılmasıyla 87 yaşındaki kadın, 71 yıldır yaşadığı evine geri dönme hakkı kazandı.

Yeni düzenlemeye göre kira ve giderlerin toplamının yaklaşık 500 euro seviyesinde olması planlandı.

Maricarmen'in evine dönmesini sağlayan anlaşmanın ardından hükümet de aylardır üzerinde çalışılan konut paketini gündeme taşıdı. Yeni düzenlemelerle kırılgan durumdaki kişilerin tahliyeye karşı korunmasının 2030'a kadar uzatılması, sezonluk ve oda kiralamalarına yeni kurallar getirilmesi ve bazı yatırım fonlarının konut piyasasındaki faaliyetlerinin sınırlandırılması planlandı.

Mevcut kira sözleşmelerinin uzatılması ve kira artışlarının sınırlandırılması da paketin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı. Ancak düzenlemelerin yürürlüğe girmesi için parlamentodaki süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

HÜKÜMETİN KONUT PAKETİNDE NELER VAR

Yeni düzenlemeler kapsamında kırılgan kiracıların tahliyeye karşı korunmasının 2030 sonuna kadar uzatılması öngörülüyor. Süresi dolan bazı mevcut kira sözleşmelerinin iki yıla kadar uzatılabilmesi de planlanıyor.

2027 sonuna kadar yıllık kira artışlarının yüzde 2 ile sınırlandırılması, sezonluk kiralamalarda geçici oturum gerekçesinin belgelenmesi ve oda kiralamalarında toplam bedelin evin normal kira değerini aşmaması da düzenlemeler arasında bulunuyor.

İlk evini satın alacak kişiler için 50 bin euroya kadar faizsiz kamu kredisi sağlanması, turistik kiralamalara yüzde 10 KDV uygulanması ve sosyal konut projelerinde KDV'nin yüzde 4'e indirilmesi de pakette yer alan diğer başlıklar.

Bunun yanı sıra kirasını düşüren küçük ev sahiplerine vergi teşviki verilmesi, kiracı istemediği sürece sözleşmelerin otomatik olarak yenilenmesi ve haksız tahliye gerçekleştiren ev sahibinin en az bir yıllık kira bedeli kadar tazminat ödemesi gibi öneriler de gündemde.

İspanya'daki konut krizine ilişkin siyasi ve hukuki süreç ise devam ediyor. Ancak son haftalarda yaşananlar, kira artışlarının yalnızca ekonomik bir mesele olmadığını; gençlerin bağımsızlaşmasından yaşlıların evlerini koruma mücadelesine kadar geniş bir toplumsal alana yayıldığını gösterdi.