Grönland nerede, Grönland ülke mi, kime bağlı?

Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde yer alan Grönland, yüzölçümü 2.166.086 km² ile dünyanın en büyük adası olma özelliğini taşıyor. Coğrafi olarak Kuzey Amerika kıtasının bir parçası kabul edilen Grönland, siyasi ve idari açıdan ise Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge konumunda bulunuyor.

GRÖNLAND BİR ÜLKE Mİ?

Grönland bağımsız bir ülke değildir. Kendi parlamentosu ve yerel hükûmeti olmasına rağmen dış politika, savunma ve para birimi gibi alanlarda Danimarka’ya bağlıdır. 1979 yılında özerklik kazanan ada, 2009’daki referandum ile doğal kaynaklar üzerinde daha geniş yetkilere sahip olmuştur.

COĞRAFİ KONUMU VE DOĞAL YAPISI

Grönland;

Batısında Kanada’nın Ellesmere Adası ve Baffin Körfezi,
Kuzeyinde Arktik Okyanusu,
Güneydoğusunda İzlanda ve Danimarka Boğazı ile çevrilidir.

Adanın yaklaşık yüzde 80’inden fazlası kalıcı buz tabakasıyla kaplıdır. Bazı bölgelerde buz kalınlığı 3 kilometreye kadar ulaşırken, buzulların altındaki kara kütlesi deniz seviyesinin altındadır.

KÜRESEL ISINMANIN ETKİSİ: BUZULLAR HIZLA ERİYOR

Bilim insanları, Grönland buzullarının küresel ısınma nedeniyle hızla eridiğine dikkat çekiyor. Özellikle 21. yüzyılda buz kaybı ciddi oranda artmıştır. 2012 yılında kaydedilen yıllık buz erimesi, 2003 yılına kıyasla yaklaşık dört kat fazla olmuştur. Bu durum, deniz seviyesinin yükselmesi açısından küresel bir tehdit olarak görülmektedir.

NÜFUS VE YERLEŞİM

Grönland’ın nüfusu yaklaşık 57 bin 500 kişi civarındadır. Halkın büyük bölümü adanın batı kıyısındaki küçük kasaba ve şehirlerde yaşamaktadır. Buzullarla kaplı iç kesimlerde ise kalıcı yerleşim bulunmamaktadır.

Başkent ve en büyük şehir Nuuk’tur. Buna karşın ülkenin en büyük havalimanı, Kangerlussuaq Havalimanıdır.

HALK, DİL VE KÜLTÜR

Grönland nüfusunun büyük kısmını, kökenleri Alaska ve Kuzey Kanada’ya dayanan İnuitler (Kalaallit) oluşturur. Resmî dil Grönlandca (Kalaallisut) olup, Danca da yaygın olarak konuşulmaktadır. Kültürel yapı, yerli Inuit gelenekleri ile İskandinav etkilerinin birleşiminden oluşur.

EKONOMİ VE GÜNLÜK YAŞAM

Grönland’da ekonomik hayat büyük ölçüde:

Balıkçılık
Avcılık
üzerine kuruludur. Toprakların büyük kısmı buzla kaplı olduğu için tarım oldukça sınırlıdır. Yalnızca güney bölgelerde küçük çaplı patates tarımı yapılmaktadır. Gıda ürünlerinin büyük bölümü Danimarka’dan ithal edilir, bu nedenle fiyatlar yüksektir.

İçme suyu çoğunlukla buzdağlarından elde edilir. Doğal tatlı su kaynakları oldukça sınırlıdır.

İKLİM ÖZELLİKLERİ

Grönland’da ortalama sıcaklık -7°C civarındadır. İklim soğuk olmasına rağmen kuru ve güneşlidir. Kışlar sert geçerken, bazı bölgelerde yaz aylarında bile sıcaklık donma noktasının altında kalır.

TARİHSEL SÜREÇ: VİKİNGLERDEN GÜNÜMÜZE

900 yılında Gunnbjorn Ulfsson adayı keşfetti.
986’da Kızıl Erik, Viking yerleşimini kurdu.
1721’de Danimarka tarafından yeniden sömürgeleştirildi.
II. Dünya Savaşı’nda ABD tarafından işgal edildi, ardından Danimarka’ya iade edildi.
1985’te Avrupa Birliği’nden ayrıldı.
2022’de Kanada ile Hans Adası sınırı resmen paylaşıldı.

GRÖNLAND İSMİNİN HİKÂYESİ

Grönland adı, Viking lider Kızıl Erik tarafından verilmiştir. Rivayete göre Erik, yeni yerleşimcileri çekmek amacıyla adaya “Yeşil Ülke” anlamına gelen Grønland adını vermiştir. Yerli dilde ülkenin adı ise Kalaallit Nunaattır; anlamı “Kalaallit’in Ülkesi”dir.

AVRUPA İLE KUZEY AMERİKA ARASINDA BİR KÖPRÜ

Her ne kadar coğrafi olarak Kuzey Amerika’da yer alsa da Grönland, tarihsel ve siyasi bağları nedeniyle Avrupa ile daha güçlü ilişkilere sahiptir. Günümüzde Danimarka Krallığı’nın bir parçası olan Grönland, geniş özerkliğiyle dikkat çeken stratejik ve jeopolitik açıdan önemli bir bölge olmayı sürdürüyor.