Fransız Devrimi neden ve nasıl başladı? 1789’dan 1799’a yaşananlar
Fransız Devrimi, 1789 ile 1799 yılları arasında Fransa’da mutlak monarşiyi yıkan, Avrupa’nın siyasi haritasını değiştiren ve modern dünyanın temel kavramlarını ortaya çıkaran süreçtir.
Fransa'da on yıl süren bu dönem; mali çöküş, toplumsal eşitsizlik ve Aydınlanma fikirlerinin bir araya gelmesiyle başladı, terör ve savaşlarla devam etti, Napolyon’un iktidara gelişiyle sona erdi.
XVI. Louis ve Marie Antoinette neden idam edildi?DünyaNEDEN BAŞLADI?
Devrimin temelinde derin bir yapısal kriz yatıyordu. Fransa, 18. yüzyılın sonuna gelindiğinde iflasın eşiğindeydi. Amerikan Bağımsızlık Savaşı’na verilen destek ve Versailles’daki aşırı harcamalar, devleti ağır borç yükü altına sokmuştu. Vergi sistemi ise tamamen adaletsizdi. Ruhban sınıfı ve aristokrasi neredeyse hiç vergi ödemezken, halkın yüzde 98’ini oluşturan Üçüncü Tabaka tüm yükü sırtlanıyordu.
Buna Aydınlanma düşünürlerinin etkisi eklendi. Voltaire, Rousseau ve Montesquieu’nun eşitlik, özgürlük ve halk egemenliği fikirleri, özellikle burjuvazi arasında hızla yayıldı. 1780’lerin sonlarında yaşanan kötü hasatlar, ekmek fiyatlarının fırlaması ve işsizlik, halkın sabrını taşırdı. Kral XVI. Louis’nin kararsız yönetimi ve Kraliçe Marie Antoinette’in sevimsiz imajı da krizi derinleştirdi.
NASIL BAŞLADI?
1789 yılının Mayıs ayında kral, mali krizi çözmek için États Généraux’yu (Meclis-i Umumi) toplamak zorunda kaldı. Bu meclis 1614’ten beri toplanmamıştı. Üçüncü Tabaka temsilcileri, kendilerine yeterince söz hakkı verilmediğini görünce ayrılarak Ulusal Meclis’i ilan etti. 20 Haziran’da Tenis Kortu Yemini’ni ederek, anayasa yapılana kadar dağılmayacaklarını açıkladılar.
14 Temmuz 1789’da Paris halkı, silah ve barut bulmak amacıyla Bastille Hapishanesi’ni bastı. Olay askeri açıdan sınırlı bir başarı olsa da, mutlakiyetçi düzenin sarsıldığına dair güçlü bir sembol haline geldi. Bu tarihten sonra süreç hızla radikalleşti.
1789-1799 ARASINDA YAŞANANLAR
1789-1791: Anayasal Monarşi Dönemi Ulusal Meclis, feodal ayrıcalıkları kaldırdı ve İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni kabul etti. 1791 Anayasası ile Fransa anayasal monarşiye geçti. Ancak kralın 1791’de Varennes’e kaçma girişimi, monarşiye duyulan güveni tamamen yok etti.
1792-1794: Cumhuriyet ve Terör 1792’de Fransa, Avusturya ve Prusya’ya savaş açtı. Aynı yıl monarşi yıkıldı, cumhuriyet ilan edildi. 21 Ocak 1793’te XVI. Louis, Ekim ayında ise Marie Antoinette idam edildi. Jakobenlerin iktidara gelmesiyle “Terör Dönemi” başladı. Robespierre önderliğinde binlerce kişi giyotine gönderildi. 1794 yazında Robespierre’in de idam edilmesiyle bu dönem sona erdi.
1795-1799: Direktuar ve Napolyon’un Yükselişi Thermidor Tepkisi’nden sonra kurulan Direktuar yönetimi, yolsuzluk ve ekonomik istikrarsızlıkla anıldı. Dışarıda savaşlar sürerken, içeride sürekli darbe tehditleri yaşandı. 9 Kasım 1799’da General Napolyon Bonapart, 18 Brumaire Darbesi’yle yönetimi ele geçirdi. Bu tarih, Fransız Devrimi’nin fiilen bittiği an olarak kabul edilir.
Fransız Devrimi, mutlak monarşiyi ve feodal düzeni yıktı. Yerine yurttaşlık, millî egemenlik ve laiklik gibi modern kavramları koydu. Ancak bu dönüşüm, on binlerce insanın ölümü, iç savaşlar ve Avrupa’yı 15 yıl sürecek savaşlara sürükleyen bir süreç pahasına gerçekleşti. Devrim, hem özgürlük ideallerini hem de modern diktatörlüklerin tohumlarını aynı anda toprağa düşürdü.
14 Temmuz 1789: Bastille’in düşüşü neyi sembolize ediyor?Güncel
