CANLI | İran-İsrail hattında son durum

İran Kızılay Kurumu Sözcüsü Mücteba Halidi, İsrail’in son saldırılarında şu ana kadar herhangi bir can kaybı ya da yaralanma tespit edilmediğini açıkladı. İran devlet televizyonuna konuşan Halidi, yerel saatle 04.00 civarında başlayan saldırılarda ülke genelinde 12 noktanın hedef alındığını belirtti. Yetkili isim, yapılan ilk incelemelere göre saldırılar sonucu herhangi bir ölüm veya yaralanma vakasının kaydedilmediğini ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, ülkesinin ulusal güvenliğini ve halkın huzurunu ön planda tutmaya devam edeceğini belirtti. İran milletinin haklarını kararlılıkla savunacaklarını vurgulayan Pezeşkiyan, hiçbir baskı veya tehdit karşısında geri adım atmayacaklarını ifade etti. Diplomasi ile savunmanın ulusal gücün birbirini tamamlayan iki temel unsuru olduğunu kaydeden İran Cumhurbaşkanı, “Ne sahayı ne de müzakere masasını terk ettik. Allah’ın izniyle, birlik ve akılla İran bu sınavdan da alnının akıyla çıkacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

İsrail basını, Başbakan Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın saldırıları durdurduğunu açıklamasından kısa süre önce aynı gün içinde ikinci kez telefonda görüştüğünü öne sürdü. Haberlere göre, görüşmenin ardından İsrail’in İran’a yönelik akşam ve gece saatlerinde planlanan saldırılarını durdurabileceği iddia edildi.

Irak, İran ile İsrail arasında artan gerilim nedeniyle geçici olarak kapattığı hava sahasını yeniden sivil uçuşlara açtı.

İran, İsrail'e saldırıların sona erdiğini belirterek, "Lübnan'a saldırılar tekrarlanırsa daha sert vururuz." ifadelerini kullandı.

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı’nın aktardığına göre İran’dan bir askeri kaynak, ülkenin İsrail ile uzun süreli bir savaşa hazır olduğunu ve gerekli tüm hazırlıkların yapıldığını belirtti. Kaynak, ABD ve İsrail’in “kontrollü gerilim” politikasıyla İran’ı öngörülebilir hale getirmeye çalışmasının hata olduğunu savunarak, İsrail’in saldırılarına verilecek karşılığın daha da sertleşebileceğini ifade etti. Ayrıca ABD’nin İsrail’in eylemlerinden doğan sonuçlardan sorumlu olduğunu ve bunun bedelini ödeyebileceğini öne sürdü.

İran Silahlı Kuvvetleri, İsrail’in saldırılarını sürdürmesi halinde yanıtın daha sert olacağını açıkladı. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, İran Silahlı Kuvvetleri bünyesinde savaş operasyonlarını yöneten Hatemül Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü İbrahim Zülfikari’nin açıklamalarını görüntülü konuşma üzerinden paylaştı. Zülfikari, İran ordusunun savunma ve saldırı hazırlık düzeyini en üst noktaya çıkardığını belirterek, İsrail’in son saldırılarda ağır kayıplar verdiğini iddia etti.

Ayrıca İran ile bölgede faaliyet gösteren “direniş güçlerinin” her türlü tehdit ve saldırıya karşı koymayı sürdüreceğini ifade eden Zülfikari, saldırıların devam etmesi durumunda karşılığın çok daha sert olacağı uyarısında bulundu.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İsrail’in bölgedeki saldırgan tutumundan ve artan gerilimden ABD’yi sorumlu tuttu. Fars Haber Ajansı’nın aktardığına göre Bekayi, dışişleri bakanlığında düzenlenen haftalık basın toplantısında İsrail-İran hattındaki gelişmelere dair soruları yanıtladı. Bekayi, İsrail’in eylemlerinde ABD’nin dolaylı ya da doğrudan rolü bulunduğunu öne sürerek, “İsrail’in saldırganlığındaki ABD’nin sorumluluğu açıktır ve gerilimin tırmanmasının sonuçlarından da ABD sorumludur.” ifadelerini kullandı. İsrail’in Washington’la koordinasyon olmadan hareket etmediğini savunan Bekayi, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) da İsrail ile eşgüdüm içinde olunduğunu açıkça belirttiğini hatırlattı. ABD’nin zaman zaman İsrail’in özellikle Lübnan’daki operasyonlarından habersiz olduğunu iddia ettiğini söyleyen Bekayi, buna karşın iki ülke arasında fiili bir görev paylaşımı bulunduğunu ileri sürdü ve Washington’un bölgesel istikrarsızlıktan da sorumlu olduğunu ifade etti. Ateşkes ihlallerine de değinen Bekayi, taraflar arasındaki anlaşmaların sık sık bozulduğunu ve son 24 saat içinde yaşanan gelişmelerin güvensizliği daha da artırdığını belirtti. Bekayi ayrıca, “Zaten şimdiye kadar da taraflar arasında mesaj alışverişi yoğun bir güvensizlik ortamında yürütülüyordu. İsrail’in eylemlerini ABD’den ayrı değerlendirmek mümkün değildir. Bu nedenle son gelişmeler mevcut güvensizliği daha da derinleştirmiştir.” sözleriyle değerlendirmesini tamamladı.

İsrail’in hava savunma sistemleri tarafından havada etkisiz hale getirilen İran’a ait bir balistik füzenin parçası, işgal altındaki Batı Şeria’nın doğusunda bulunan Eriha kenti yakınlarındaki bir araziye düştü.

Suriye'nin başkenti Damascus çevresindeki tarım alanları, İran'a ait balistik füze parçalarının düşmesi sonucu çıkan yangınlardan etkilendi. İsrail hava savunma sistemleri tarafından havada imha edildiği belirtilen İran füzelerinden kopan parçaların, Şam kırsalındaki Necha bölgesi ile Tafas ilçesindeki tarım arazilerine isabet ettiği bildirildi. Necha'da düşen füze parçalarının yol açtığı yangınlar nedeniyle ekili alanlarda zarar meydana gelirken, olayda herhangi bir can kaybı yaşanmadığı kaydedildi. Yangından etkilenen çiftçiler, alevleri kontrol altına almak ve zarar gören alanlarda soğutma çalışmaları yürütmek için çalışmalarını sürdürüyor. Öte yandan, bir başka roket parçasının da öğle saatlerinde Zubeyda köyü yakınlarına düştüğü bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimin sona erdirilmesi için taraflara acil ateşkes çağrısında bulundu. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırıları vakit kaybetmeden durdurması gerektiğini belirterek, iki ülkenin de derhal "ateş açmayı" bırakması gerektiğini ifade etti.

Suriye'de İran ile İsrail arasında devam eden çatışmaların bölgesel etkileri sürerken, Damascus International Airport'ndaki uçuşların durdurulma süresi uzatıldı. Suriye resmi haber ajansı Syrian Arab News Agency tarafından, Syrian Civil Aviation Authority kaynak gösterilerek yayımlanan bilgilere göre, havalimanındaki tüm uçuş operasyonlarının saat 23.00'e kadar askıya alınmasına karar verildi. Suriye Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, bir gün önce yaptığı açıklamada, Şam Uluslararası Havalimanı'ndaki uçuşların ilk aşamada 12 saat süreyle durdurulduğunu duyurmuştu.

İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İran'ın füze saldırılarına karşılık İsrail'in doğrudan İran yerine Lübnan'daki hedeflere yönelmesi gerektiğini savundu. İsrail basınında yer alan haberlere göre Smotrich, güvenlik kabinesi toplantısında yaptığı değerlendirmede, İran'ın fırlattığı her füze için Dahiye bölgesinde onlarca binanın bombalanarak yıkılması gerektiğini öne sürdü. Lübnan'ın hedef alınmasının, İran'ın iç kesimlerindeki hedeflere saldırmaktan daha kolay, daha ulaşılabilir ve daha etkili olacağını iddia eden Smotrich, bu yaklaşımın İsrail'in kuzey cephesindeki uzun vadeli güvenlik planlarına da katkı sağlayacağını ileri sürdü.

İran'ın başkenti Tahran'da patlama sesleri duyulduğu ve hava savunma sistemlerinin harekete geçtiği bildirildi. İran devlet televizyonunun aktardığı bilgilere göre, kentte duyulan patlamaların ardından hava savunma unsurları aktif şekilde çalışmaya başladı. Yarı resmi Mehr Haber Ajansı ise Tahran semalarında tespit edilen ve "düşmana ait" olduğu belirtilen bir insansız hava aracının (İHA) hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini duyurdu.

Krizin derinleşmesi uluslararası arenada tepkiyle karşılandı. ABD Eski Başkanı Donald Trump, "Füzelerinizi fırlattınız, yeter. Masaya geri dönün ve bir anlaşma yapın" diyerek taraflara seslenirken, İsrail'in Beyrut saldırısından da memnun olmadığını belirtti. AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares gerilimin acilen düşürülmesi gerektiğini ve Orta Doğu'da askeri bir çözüm olmadığını vurguladı. İran Dışişleri Bakanlığı ise olayların tırmanmasından İsrail ile işbirliği içinde olduğunu öne sürdüğü ABD'yi sorumlu tuttu.

İran ordusundan yayımlanan bildirilere göre, İsrail'in stratejik noktalarından Ramat David Hava Üssü balistik füzelerle vuruldu. Ayrıca düşmanın petrokimya tesislerine düzenlediği saldırılara misilleme olarak Hayfa'daki benzer sanayi tesislerinin de hedef alındığı açıklandı. İran yönetimi, İsrail'in eylemlerine devam etmesi halinde çok daha yıkıcı adımlar atılacağı uyarısında bulundu. Öte yandan İsrail ordusu da savaş uçaklarıyla İran yönetimine ait stratejik savunma sistemlerine büyük bir saldırı düzenlediğini duyurdu.

Artan güvenlik tehdidi nedeniyle havacılık operasyonları askıya alındı. İsrail makamları Ben Gurion Havalimanı'ndaki uçuşları durdurarak okulları tatil etti ve vatandaşlara güvenlik uyarılarında bulundu. Eş zamanlı olarak İran'da da Kirmanşah, Mehrabad ve Meşhed Havalimanlarındaki tüm uçuşlar ikinci bir duyuruya kadar iptal edildi. Kirmanşah'ta hava sahasında tespit edilen "düşman" unsurlara karşı savunma sistemleri aktif edildi.

İran'dan fırlatılan balistik füzeler, İsrail'in kuzey, güney ve orta kesimlerinin yanı sıra işgal altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria'da büyük paniğe yol açtı. İsrail hava savunma sistemleri füzeleri havada imha etmeye çalışırken, gökyüzünde şiddetli patlamalar meydana geldi. Füzelerin rotası üzerinde bulunan Ürdün'de de acil durum sirenleri devreye girdi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu ve Silahlı Kuvvetleri, İsrail'in Lübnan'a yönelik müdahalesini ve İran'ın güneybatısındaki Huzistan eyaletine bağlı Mahşehr kentinde bulunan petrokimya tesisine yönelik saldırılarını ateşkes ihlali olarak değerlendirdi. Yetkililer, eylemlere sert karşılık verileceğini duyurduktan kısa süre sonra gece saatlerinde İsrail'e yönelik üç dalga halinde füzeler ateşlendi.