Avustralya kıyamet senaryosu yaşıyor! Kıta alevlere teslim oldu

Avustralya için orman yangını sadece bir doğal afet değil, tarihte toplumsal bir hafızanın en kanlı sayfası olarak geçiyor. Victoria halkı, 173 canın yitip gittiği 2009 yılındaki o trajik "Kara Cumartesi" kabusunu hala dün gibi hatırlarken, bugün Otways bölgesinden yükselen dumanlar o acı verici günü yeniden canlandırıyor. Nem oranının dibe vurduğu, rüzgar hızının saatte 110 kilometreye ulaştığı o dönemdeki atmosferik felaket, bugün 48 derecelik sıcaklık tahminleriyle kapıya dayanmış durumda. Meteoroloji kulelerinden gelen veriler, kıtanın gördüğü en büyük doğal yıkımlardan birinin eşiğinde olduğumuzu haykırıyor.

3 MİLYAR CANIN SESSİZ ÇIĞLIĞI

Kıtanın asıl sahipleri olan yaban hayatı için durum sadece vahim değil, tam anlamıyla bir kıyamet senaryosu. 2019-2020 yıllarındaki "Kara Yaz" yangınlarında tam 3 milyar hayvanın alevler içinde yok olması, doğa tarihine kara bir leke olarak geçmişti. Sadece o sezonda 60 binden fazla koala can verirken, bugün Otways’te süren yangınlar halihazırda yaralı olan habitatı bir kez daha vuruyor. İlk belirlemelere göre 20 binin üzerinde hayvan kaybı yaşandığı belirtilse de, duman perdesi dağıldığında bu rakamın çok daha trajik bir noktaya ulaşmasından endişe ediliyor.

AVUSTRALYA'DA NEDEN BU KADAR SIK YANGIN ÇIKIYOR?

Avustralya’nın bu alevden kafese hapsolmasının ardında aslında meteorolojik ve biyolojik bir kusursuz fırtına formülü yatıyor. Yıldırım düşmeleriyle tetiklenen doğal süreç, bölgeye özgü okaliptus ağaçlarının salgıladığı uçucu yağlarla birleşince kontrol edilemez bir patlamaya dönüşüyor; bu yağlar alevlerin üzerine adeta benzin dökülmüş etkisi yaratarak yangını devasa bir hıza ulaştırıyor. 1910 yılından bu yana ortalama 1 buçuk derece artan sıcaklıklar ve toprak neminin kritik eşiklerin altına düşmesi, iklim krizinin bu yangınlardaki yakıcı imzasını açıkça gösteriyor. Bilimsel veriler, güneydoğu Avustralya’da aşırı yangın havasının son 30 yılda belirgin şekilde arttığını kanıtlarken, Victoria eyaleti bugün sadece alevlerle değil, bu değişen iklimin en sert ve ölümcül yüzüyle de savaşıyor.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ORMAN YANGINLARINA ETKİSİ NEDİR?

Yaşanan orman yangınları artık tekil bir felaket değil, iklim krizinin günlük hayata yansıyan en görünür sonuçlarından biri. Artan sıcaklıklar toprağı ve bitki örtüsünü kuruturken, aylar süren yağışsız dönemler ormanları adeta birer barut fıçısına çeviriyor. Bu koşullarda çıkan bir yangın, eskisine kıyasla çok daha hızlı yayılıyor, daha zor kontrol altına alınıyor ve çok daha geniş alanları yok ediyor. Kısacası iklim krizi derinleştikçe, orman yangınları da daha sık, daha büyük ve daha yıkıcı hale geliyor.

ORMAN YANGINLARI ÖNLENEBİLİR Mİ?

Mayıs-Kasım arasında artık yangın mevsimi olarak tanımlanan bu zaman aralığında Türkiye de ciddi ölçüde orman yangınları ile boğuşurken bu yangınların önlenip önlenemeyeceği de merak konusu. Peki böyle bir şey söz konusu olabilir mi?

Orman yangınlarını tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da, büyük ve yıkıcı yangınların önemli bir kısmı önlenebilir. Ormanların düzenli temizlenmesi, kuru ot ve yanıcı birikimin azaltılması, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve yangına hassas dönemlerde insan faaliyetlerinin sıkı denetlenmesi yangın riskini ciddi biçimde düşürür. Asıl kritik nokta ise iklim krizini besleyen politikaların sürmesiyle, bu önlemlerin her yıl daha yetersiz hale gelmesidir. Sıcaklıklar arttıkça ve kuraklık derinleştikçe, yangınlar da daha zor durdurulan bir felakete dönüşür.