ABD'nin son demir akciğer hastası yaşamını yitirdi: Çocuk felci gerçeği yeniden gündemde

Bilmeniz gerekenler: ABD'de çocuk felci (polio) nedeniyle demir akciğer cihazını kullanan son kişi olarak bilinen Martha Ann Lillard, 26 Haziran'da 78 yaşında hayatını kaybetti. Oklahoma'da yaşayan Lillard, 1953 yılında henüz 5 yaşındayken çocuk felcine yakalanmış ve solunum yetisini büyük ölçüde kaybettiği için demir akciğer cihazına bağlanmıştı. Ailesi, ölüm nedeninin uzun Kovid'e bağlı komplikasyonlar olduğunu açıklarken, yaklaşık 80 yıllık cihazın bakımının artık yapılamaması ve tamir edecek uzman bulunamamasının son dönemde yaşadığı zorlukları artırdığını belirtti. Vaka, çocuk felci aşılarının hastalığın önlenmesindeki önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Martha Ann Lillard, çocuk felci aşısının ABD'de yaygın olarak uygulanmaya başlamasından iki yıl önce poliovirüse yakalandı. Hastalık, solunum kaslarını etkilediği için yaşamını sürdürebilmesi adına dönemin en gelişmiş solunum destek sistemi olan demir akciğer cihazına bağlandı.

Yıllar içinde yeniden yürüyebilecek seviyeye ulaşmasına rağmen akciğer kapasitesi kalıcı olarak zarar gördü. Modern mekanik ventilatörlerin ihtiyaçlarını karşılamadığını belirten Lillard, yaşamının büyük bölümünde aynı teknolojiyle yaşamını sürdürdü.

DEMİR AKCİĞER CİHAZINDA NEDEN BAKIM SORUNU YAŞANDI?

Lillard'ın ailesine göre kullanılan cihazın bazı parçaları 1940'lı yıllardan kalmıştı. Yedek motorlar bulunsa da bu parçaları monte edebilecek teknik bilgiye sahip uzman bulmak giderek imkânsız hale geldi.

Geçen yıl Oklahoma'da yaşanan hortum sırasında elektriklerin kesilmesiyle cihaz devre dışı kaldı. Ailesinin aktardığına göre, eşi Baha Seleh sağlık ekipleri olay yerine ulaşıncaya kadar Lillard'ın nefes alabilmesi için ağızdan ağıza solunum uygulamak zorunda kaldı.

ÖLÜM NEDENİ NE OLARAK AÇIKLANDI?

Martha Ann Lillard, 26 Haziran'da yaşamını yitirdi. Ailesi, resmi ölüm nedeninin uzun Kovid kaynaklı komplikasyonlar olduğunu duyurdu.

Bununla birlikte yakınları, sürekli bakım gerektiren demir akciğer cihazının eskiyerek güvenilirliğini kaybetmesi ve teknik destek sağlanamamasının da son yıllarda yaşam koşullarını önemli ölçüde zorlaştırdığını ifade etti.

ÇOCUK FELCİ (POLİO) NEDİR?

Çocuk felci (poliomyelit), poliovirüsün neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Virüs sinir sistemini etkileyerek kas güçsüzlüğüne, kalıcı felce ve ağır vakalarda solunum yetmezliğine yol açabilir.

Hastalık en sık dışkıyla kirlenmiş su ve gıdalar yoluyla bulaşırken, vakaların yaklaşık yüzde 75'i hiçbir belirti vermeden geçirilir. Belirti görülen kişilerde ateş, boğaz ağrısı, baş ağrısı, kas ağrıları ve mide bulantısı görülebilir. Daha ağır vakalarda omurilikteki motor sinir hücreleri zarar gördüğü için kalıcı felç gelişebilir.

ÇOCUK FELCİ TEDAVİSİ VAR MI, NASIL KORUNULUYOR?

Çocuk felcini tamamen ortadan kaldıran bir ilaç bulunmuyor. Tedavi, hastanın solunumunu desteklemeye, komplikasyonları azaltmaya ve yaşam kalitesini korumaya yönelik uygulanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre çocuk felci, yaygın aşılama programları sayesinde dünya genelinde yüzde 99'dan fazla azaltıldı. Hastalık bugün büyük ölçüde kontrol altına alınmış olsa da Afganistan ve Pakistan gibi bazı ülkelerde endemik olarak görülmeye devam ediyor. Uzmanlar, çocuk felci aşılarının yüksek oranda uygulanmasının hastalığın yeniden yayılmasını önleyen en etkili yöntem olduğuna dikkat çekiyor.