Trump’tan ABD için “Türkiye modeli”: Saatler bir daha geri alınmayabilir

ABD Başkanı Donald Trump, ülkede her yıl ilkbahar ve sonbaharda yapılan saat değişikliğinin sona erdirilmesi için Kongre üzerindeki baskısını artırdı. Trump, yaz saatini yıl boyunca kalıcı hale getirecek Sunshine Protection Act’in Senato tarafından kabul edilmesini isterken, tartışma Türkiye’nin 2016’dan beri uyguladığı kalıcı yaz saati sistemini yeniden gündeme getirdi.

Ohio’daki mitingine gitmeden önce Beyaz Saray çıkışında gazetecilere konuşan Trump, yılda iki kez saat değiştirmenin insanları ve iş yaşamını olumsuz etkilediğini savundu.

Trump, evlerde ve iş yerlerinde saatlerin değiştirilmesinin gereksiz bir yük oluşturduğunu belirterek mevcut sistemi sona erdirmek istediğini söyledi. AP’ye göre Trump, uygulamanın insanları “şaşırttığını” savunurken daha uzun akşam gün ışığının spor, ekonomik faaliyet ve günlük yaşam açısından fayda sağlayacağını ileri sürdü

Ancak Trump’ın karşısında kendi partisinden güçlü bir itiraz var.

TRUMP İLE COTTON ARASINDA “KARANLIKTA OKUL” TARTIŞMASI

Cumhuriyetçi Arkansas Senatörü Tom Cotton, saat değişikliklerinin kaldırılmasına karşı değil; kalıcı hale getirilecek saatin yaz saati olmasına karşı çıkıyor.

Cotton’ın itirazının merkezinde kış sabahları bulunuyor.

Kalıcı yaz saatinde güneş mevcut sisteme kıyasla kış aylarında bir saat daha geç doğacak. Reuters’a göre ABD’nin bazı bölgelerinde kışın gün doğumu saat 09.00’a, hatta daha ileri saatlere yaklaşabilecek. Bu durum öğrencilerin okul servislerini beklerken, çalışanların ise işe giderken uzun süre karanlıkta kalmasına neden olabilir

Cotton da bu gerekçeyle Arkansaslı çocukların karanlıkta okula gitmesini istemediğini açıkladı. ABD’nin geçmişte kalıcı yaz saatini denediğini ancak kış aylarındaki çok geç gün doğumları nedeniyle uygulamadan vazgeçildiğini hatırlattı.

Trump ise Cotton’ın tutumuna sert tepki gösterdi. Truth Social hesabında senatöre ait olduğunu söylediği telefon numarasını paylaşarak Arkansas seçmenlerinden Cotton’ı aramalarını ve tasarıyı engellememesini istemelerini talep etti. Reuters ve AP numarayı aradı ancak numaranın Cotton’a ait olduğunu bağımsız biçimde doğrulayamadı.

TASARI TEMSİLCİLER MECLİSİNDEN GEÇTİ

Sunshine Protection Act, ABD Temsilciler Meclisinde 14 Temmuz 2026’da 308 kabul, 117 ret oyuyla kabul edildi.

ABD Temsilciler Meclisinin resmî kayıtlarında 193 Cumhuriyetçi ve 114 Demokrat tasarıya “evet” oyu verdi.

Tasarı 15 Temmuz’da Senatonun Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komitesine gönderildi ancak henüz Senato Genel Kurulunda oylanmadı.

SENATO SEÇİM SONRASINA KALDI

Trump’ın çağrısına rağmen tasarının kısa sürede yasalaşması zor görünüyor.

Reuters’a göre Senato, 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar çalışmalarını tamamladı ve bu tarihten önce başka oylama planlanmıyor. Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy de tasarının Senatoda yeterli destek bulamayacağını düşündüğünü söyledi.

Tasarı kabul edilirse saatlerin 2027’den itibaren sonbaharda bir saat geri alınması sona erecek.

Mevcut takvime göre ABD’de 2026 yaz saati uygulaması 1 Kasım saat 02.00’de sona erecek ve saatler bir saat geri alınacak. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsüne göre mevcut sistemde yaz saati mart ayının ikinci pazar günü başlayıp kasım ayının ilk pazar günü sona eriyor.

TRUMP’IN İSTEDİĞİ SİSTEM TÜRKİYE’DE 10 YILDIR UYGULANIYOR

ABD’de tartışılan düzenleme Türkiye açısından oldukça tanıdık.

Türkiye, 8 Eylül 2016’da alınan kararla saatlerin kış aylarında bir saat geri alınması uygulamasını sona erdirdi ve yıl boyunca GMT+3 saat diliminde kalmaya başladı. Böylece yaz saati kalıcı hale getirildi.

Bu açıdan Trump’ın savunduğu sistem Türkiye’deki modele benziyor: İki ülkede de amaç yılda iki kez saat değiştirilmesini sona erdirerek akşam saatlerinde gün ışığından daha uzun süre yararlanmak.

Ancak sistemler tamamen aynı değil.

ABD birden fazla saat dilimine sahip. Tasarı kabul edilirse bu saat dilimleri korunacak; yalnızca yaz-kış geçişleri kaldırılacak. Ayrıca mevcut düzenlemeye göre bazı eyaletler kalıcı standart saati tercih edebilecek. Hawaii ve Arizona’nın büyük bölümü zaten saat değiştirmiyor.

Türkiye ise ülkenin tamamında yıl boyunca UTC/GMT+3 kullanıyor.

TÜRKİYE’DE DE AYNI ELEŞTİRİ: “ÇOCUKLAR KARANLIKTA OKULA GİDİYOR”

İki ülkedeki tartışmanın belki de en dikkat çekici ortak noktası öğrenciler.

Tom Cotton’ın ABD’de kalıcı yaz saatine yönelik temel itirazlarından biri çocukların kış aylarında karanlıkta okula gitmesi.

Türkiye’de de 2016’dan beri uygulamaya yöneltilen en yaygın eleştirilerden biri tam olarak bu oldu.

Ankara Büyükşehir Belediyesi, Aralık 2025’te yaptığı açıklamada kalıcı yaz saati nedeniyle hava aydınlanmadan okula giden öğrencilerin trafikte daha görünür olması için reflektörlü kol bandı ve çıkartma dağıttığını duyurdu. ABB uygulamanın ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinin güvenliğini artırmayı amaçladığını açıkladı.

Konu TBMM’de de defalarca gündeme geldi. Aralık 2025’te muhalefet milletvekilleri özellikle Ankara dahil batı illerinde öğrencilerin kış aylarında gün doğmadan okula çıktığını belirterek uygulamanın yeniden değerlendirilmesini istedi.

BAKANLIK İSE UYGULAMAYI SAVUNUYOR

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ise kalıcı yaz saatinin enerji tasarrufuna katkı sağladığını ve saat değişikliklerinin insanlar üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırdığını savunuyor.

Bakanlığın açıklamasına göre uygulamaya 2016’da İstanbul Teknik Üniversitesiyle yürütülen bilimsel çalışma sonrasında geçildi. Bakanlık, yıl boyunca GMT+3 kullanılmasının çalışma saatlerinde gün ışığından daha fazla yararlanılmasını sağladığını belirtiyor.

Enerji Bakanlığının 2022’de açıkladığı hesaplamaya göre uygulamanın ilk yıllarında yaklaşık 8,3 milyar kilovatsaat elektrik tasarrufu sağlandı ve bunun dönemin fiyatlarıyla ekonomik karşılığı yaklaşık 9,2 milyar TL olarak hesaplandı. Bu hesaplama Bakanlığın kendi değerlendirmesine dayanıyor ve uygulamanın gerçek enerji etkisi Türkiye’de siyasi ve akademik tartışma konusu olmaya devam ediyor.

ABD BU SİSTEMİ DAHA ÖNCE DENEDİ

ABD açısından tartışmanın önemli bir tarihsel boyutu da var.

Ülke 1974’te enerji tasarrufu amacıyla yıl boyunca yaz saati uygulamasına geçti. Ancak özellikle kış sabahlarında güneşin çok geç doğmasına yönelik kamuoyu tepkileri büyüdü ve Kongre uygulamayı aynı yıl değiştirdi.

Yaklaşık yarım yüzyıl sonra ABD benzer tartışmayı yeniden yaşıyor.

Trump ve tasarıyı destekleyenler, akşam saatlerinde daha fazla gün ışığının ekonomik hareketliliği artıracağını, saat değişimlerinin uyku ve günlük düzen üzerindeki etkilerini azaltacağını savunuyor.

Karşı çıkanlar ise kış sabahlarının daha karanlık hale geleceğine, çocukların okula ve milyonlarca çalışanın işe gün doğmadan gitmek zorunda kalacağına dikkat çekiyor.

Bu yönüyle ABD’deki tartışma, Türkiye’nin kalıcı yaz saati uygulaması çevresinde yaklaşık 10 yıldır yürüttüğü tartışmaya şaşırtıcı ölçüde benziyor.