ABD-İran savaşının 40 günlük bilançosu

28 Şubat 2026 tarihinde başlayarak küresel bir krize dönüşen ve tüm Orta Doğu'yu sarsan 40 günlük savaş, yerini oldukça kırılgan bir diplomatik sürece bıraktı. İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği suikastla tetiklenen ve yüz milyarlarca dolarlık ekonomik hasara, binlerce can kaybına yol açan çatışmalar, Pakistan'ın devreye girmesiyle geçici olarak durduruldu. Ancak tarafların sahadaki adımları, 10 Nisan'da İslamabad'da başlayacak müzakerelerin gölgesinde ateşkesi şimdiden tehlikeye atıyor.

SAVAŞIN KIVILCIMI VE ASKERİ TIRMANIŞ

Orta Doğu'yu ateş çemberine alan süreç, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in düzenlediği suikast sonucu İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney ve üst düzey komutanların öldürülmesiyle başladı. Bu olayın ardından İran'da 40 günlük ulusal yas ilan edilirken, Tahran yönetimi tarihinin en büyük misilleme saldırılarını başlattı. Savaş boyunca İran, sadece Kuveyt'teki hedeflere 845 insansız hava aracı (İHA), 354 balistik füze ve 15 seyir füzesi ateşledi. İsrail ve ABD orduları ise İran'ın iç kesimlerine ve stratejik altyapılarına yönelik ağır bombardımanlarla karşılık verdi. Çatışmaların diğer adresi olan Lübnan'da ise İsrail'in kara ve hava operasyonları sonucunda altyapı tamamen çökerken, 1 milyon 162 bini aşkın sivil evlerini terk etmek zorunda kaldı.

ABD-İran ateşkesi piyasaları sarstı: Ateşkes sonrası ekonomistler ne dedi?Ekonomi

KÜRESEL EKONOMİYE 400 MİLYAR DOLARLIK DARBE

Bölgesel çatışmalar, dünya petrol ticaretinin beşte birinin yapıldığı Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılmasıyla küresel bir ekonomik krize dönüştü. Navlun fiyatlarının rekor kırması dünya genelinde enflasyonist bir baskı yaratırken, 40 günlük savaşın küresel ekonomiye faturasının 300 ila 400 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Bu süreçte İran ekonomisi yüzde 5 ila 8 oranında daralma yaşadı. İsrail cephesinde ise askeri harcamalar 15 milyar dolara ulaşırken, ülke genelinde 5 bini aşkın bina yıkıldı veya hasar gördü ve hükümete 25 binin üzerinde tazminat başvurusu yapıldı. Savaşın etkisiyle Bahreyn başta olmak üzere bölge ülkeleri hava sahalarını günlerce ulaşıma kapattı. Müslümanlar için büyük önem taşıyan Mescid-i Aksa da güvenlik gerekçesiyle 41 gün boyunca ibadete kapalı kaldı.

İslamabad görüşmeleri başlıyor! Vance ve Galibaf'ın çantasında ne var?Dünya

SİVİLLERİN ÖDEDİĞİ AĞIR BİLANÇO

Savaşın en acı yüzü ise sivil kayıplarda kendini gösterdi. Resmi makamların verilerine göre, 40 günlük süreçte en büyük can kaybı İran'da yaşandı. İran Sağlık Bakanlığı, en az 240'ı kadın ve 212'si çocuk olmak üzere toplam 2 bin 76 kişinin hayatını kaybettiğini, 26 bin 500'den fazla kişinin ise yaralandığını duyurdu. Lübnan'da bin 497 kişi yaşamını yitirirken, 4 bin 639 kişi yaralandı. İsrail tarafında ise 26'sı sivil, 11'i asker olmak üzere 37 kişi öldü, 7 bin 183 kişi yaralandı. Savaşın bölgesel yayılımı sonucunda ABD'nin bölge üslerinde 13 asker, Birleşik Arap Emirlikleri'nde 12, Kuveyt'te 7, Bahreyn'de 3 ve Suudi Arabistan'da 2 kişi hayatını kaybetti.

PAKİSTAN ARABULUCULUĞU VE İHLAL KRİZLERİ

Dünyayı küresel bir savaşın eşiğine getiren krizde diplomatik çıkış yolu Pakistan'ın arabuluculuğuyla aralandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın 15 günlük bir ateşkes ilan etmesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticarete açması karşılığında saldırıların durdurulacağı açıklandı. Ancak bu mutabakat henüz ilk gününde büyük bir krizle karşılaştı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İsrail Başbakanlık Ofisi, uzlaşının Lübnan'ı kapsamadığını öne sürdü. İsrail ordusunun ateşkesin ilk gününde Beyrut ve Güney Lübnan'ı vurmaya devam etmesi üzerine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ateşkesin bozulduğunu ilan etti. Tahran yönetimi, bu ihlale yanıt olarak Hürmüz Boğazı'nı tekrar ulaşıma kapattığını duyurdu.

İSLAMABAD MASASINDAKİ TARİHİ 10 MADDE

Sahadaki gerilime rağmen gözler 10 Nisan'da Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılacak görüşmelere çevrilmiş durumda. Masada, Tahran yönetiminin sunduğu ve kendilerine göre "ABD tarafından müzakere edilebilir temel olarak kabul edilen" 10 maddelik geniş çaplı bir plan bulunuyor.

ABD tarafında Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt bu maddelerin reddedildiğini ve yeni bir plan beklediklerini iddia etse de, İran'ın ısrarcı olduğu şartlar masada gündeme gelecek.

ABD İran 10 maddelik önerisinde neler var? Savaşın kazananı kim?Dünya