66 milyonu ayağa kaldıran gelişme! Sosyal medya yasaklanıyor
İnternetin "vahşi batı" dönemi, ulus devletlerin eş zamanlı hamleleriyle resmen sona eriyor. Dün gece Fransa Ulusal Meclisi’nden geçen tarihi karar, sadece Avrupa’yı değil, Türkiye’nin de içinde bulunduğu küresel bir "dijital egemenlik" dalgasını tetikledi.
Fransa Ulusal Meclisi, 26 Ocak gecesi geç saatlere kadar süren hararetli tartışmaların ardından, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişimini kısıtlayan yasayı 116 "evet" oyu ile kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un "dijital alanı yeniden medenileştirme" stratejisinin bir zaferi olarak görülen yasa, 1 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
FRANSA’DA TARİHİ GECE: "ÇOCUKLARIMIZIN BEYNİ SATILIK DEĞİL"
Macron’un oylama sonrası yaptığı "Çocuklarımızın duyguları, ne Amerikan platformları ne de Çin algoritmaları tarafından manipüle edilecek bir meta değildir" açıklaması, küresel çapta yankı buldu.
Yeni yasa ile TikTok ve Instagram gibi "dikkat ekonomisi" odaklı devler "Yasaklı Liste"ye alınırken, Wikipedia gibi eğitsel mecralar muaf tutuldu.
ANKARA TEYAKKUZDA: TÜRKİYE’DEN "BANT DARALTMA" SİLAHI
Fransa’daki düzenlemeyle eş zamanlı olarak Türkiye’de de “Torba Yasa” hazırlıkları son aşamaya geldi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) koordinasyonunda yürütülen çalışmada, Türkiye’nin Batı ülkelerinden farklı olarak daha güçlü yaptırımlarla sürece dahil olacağı belirtiliyor.
Taslağa göre sosyal medya hesabı açma yaşı 15 olarak belirlenirken, yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara para cezasının yanı sıra internet trafiğini yüzde 90’a kadar daraltma yetkisi getiriliyor. Ayrıca çocuklar üzerinden gelir elde edilen “kidfluencer” ve “sharenting” içeriklerinin dijital istismar kapsamında değerlendirilerek sıkı denetime tabi tutulması planlanıyor.
KÜRESEL BİR KUŞATMA: AVUSTRALYA'DAN ÇİN'E "DİJİTAL ERGİNLİK"
Sosyal medya platformları, 2026 yılına tarihlerindeki en büyük kullanıcı kaybı riskiyle girerken, dünya genelinde düzenleyici baskılar giderek artıyor.
Avustralya, Aralık 2025’te yürürlüğe koyduğu 16 yaş altı yasağı kapsamında kurallara uymayan platformlara 49,5 milyon dolara varan para cezaları uygularken, Çin “Çocuk Modu”nu işletim sistemi seviyesine taşıyarak akıllı cihazları saat 22.00’den sonra otomatik olarak kilitliyor. ABD’de ise eyaletler bazında süren anayasal tartışmaların yerini, sosyal medya platformlarının “bağımlılık yapıcı tasarımlarına” yönelik açılan davalar almaya başladı.
"SPLİNTERNET" KAPIDA MI?
Uzmanlar, devletlerin bu hamlelerini "bilişsel egemenliğin geri kazanılması" olarak yorumlarken; teknik tarafta VPN kullanımı ve Yaş Doğrulama (Age Verification) teknolojileri en büyük tartışma konusu. Coğrafi sınırlarla parçalanmış bir internet (Splinternet) riski artarken, 15 yaş sınırının bir "küresel standart" haline gelmesi bekleniyor.
2026 yılı, algoritmaların değil, yasaların üstün geldiği bir yıl olarak tarihe geçiyor. Gençlerin "dijital sokağa çıkma yasaklarına" ve "bant daraltma" gibi ağır yaptırımlara nasıl tepki vereceği ise dijital sosyolojinin yeni merak konusu.
