Kılıçdaroğlu'nun Newton çıkışı gündem oldu! Elma gerçekten kafasına mı düştü?

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun katıldığı CHP Üye Katılım Töreninde Isaac Newton ve yerçekimi kanununun keşfi üzerine verdiği örnek dikkat çekti. Kılıçdaroğlu'nun hikayeyi, popüler kültürde sıkça anlatıldığı gibi "elmanın doğrudan Newton'un kafasına düştüğü" şeklinde aktarması, tarihi gerçeklerle olan çelişkiyi yeniden tartışmaya açtı.

KILIÇDAROĞLU'NUN ANLATIMI VE POPÜLER EFSANE

Bilim tarihinin en bilindik anekdotlarından biri olan Newton ve elma ağacı hikayesi, nesilden nesile aktarılırken giderek tiyatral bir hal aldı. Kılıçdaroğlu'nun da konuşmasında yer verdiği "kafaya düşen elma ve aniden gelen aydınlanma" tasviri, aslında olayı daha akılda kalıcı kılmak için sonradan üretilmiş bir efsaneden ibaret.

TARİHİ GERÇEK NE DİYOR?

Tarihsel verilere göre olay, 1660'lı yıllarda Büyük Veba Salgını nedeniyle Cambridge Üniversitesi'nin kapanmasının ardından yaşandı. Salgından korunmak için memleketi Lincolnshire'daki Woolsthorpe Malikanesi'ne dönen Newton, gerçekten de bahçesindeki elma ağaçlarının altında vakit geçiriyordu.

Ancak Newton'un kütleçekim fikri, kafasına sert bir cismin çarpmasıyla değil, bir gözlemle filizlendi. Bilim insanı, dalından kopan bir elmanın neden sağa, sola veya yukarıya doğru değil de her zaman yere dik bir şekilde, dünyanın merkezine doğru düştüğünü sorgulamaya başladı.

HİKAYENİN GERÇEK KAYNAĞI

Olayın birinci ağızdan doğrulaması ise uydurma kaynaklara veya söylentilere değil, bizzat Newton'un arkadaşı ve ilk biyografi yazarlarından olan tarihçi William Stukeley'ye dayanıyor. Stukeley, 1752 yılında yayımlanan "Sir Isaac Newton'un Hayatı" adlı eserinde bu anıyı şöyle belgeliyor:

"Yemekten sonra havanın sıcak olması nedeniyle bahçeye çıktık ve bazı elma ağaçlarının gölgesinde çay içtik... Bana, kütleçekimi kavramının aklına ilk kez yine böyle bir durumda geldiğini söyledi. Derin düşüncelere dalmış otururken, bir elmanın düşmesiyle bu düşünce tetiklenmişti."

Yani, elma ağacı ve düşen bir elmanın Newton'a ilham verdiği bilgisi tarihsel bir gerçekliğe dayanırken, elmanın doğrudan kafasına düştüğü anlatımı bilimin magazinelleştirilmiş bir versiyonu olmaktan öteye gitmiyor.

SIR ISAAC NEWTON KİMDİR?

Sir Isaac Newton (1643-1727), tüm zamanların en etkili bilim insanlarından biri olarak kabul edilen İngiliz matematikçi, fizikçi ve astronomdur. Klasik mekaniğin temelini atan başyapıtı Doğa Felsefesinin Matematiksel İlkeleri (Principia) ile evrensel kütleçekimi yasasını ve kendi adıyla anılan üç hareket yasasını formüle ederek bilim dünyasında devrim yaratmıştır. Fiziğin yanı sıra ilk pratik yansıtmalı teleskobu icat edip optik alanında beyaz ışığın renklere ayrılmasını açıklayan renk teorisini geliştirmiş ve matematikte kalkülüsün (diferansiyel ve integral hesap) kurucularından biri olmuştur. Newton'un bu çığır açıcı çalışmaları, yüzyıllar boyunca evrenin işleyişini anlama biçimimize yön vererek modern bilimin temel taşlarını oluşturmuştur.

NOT: Görseller yapay zeka ile oluşturulmuştur.