Aşırı sıcakta çalışmak zorunlu mu? İşçiler hangi durumda işi durdurabilir?

Aşırı sıcak hava dalgalarının etkisini artırdığı günlerde, özellikle açık alanda çalışan işçiler için iş sağlığı ve güvenliği tartışmaları yeniden öne çıktı. Yüksek sıcaklığın çalışanların yaşamını ve sağlığını tehdit edecek boyuta ulaşması halinde yasal haklar devreye giriyor.

AŞIRI SICAKTA ÇALIŞMAMA HAKKI HANGİ DURUMLARDA DOĞUYOR?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 13. maddesi, çalışanlara "Çalışmaktan Kaçınma Hakkı" tanıyor. Buna göre aşırı sıcak nedeniyle güneş çarpması, sıvı kaybı, tansiyon problemleri, bayılma veya iş kazası riskinin ortaya çıkması halinde çalışanlar ciddi ve yakın tehlike gerekçesiyle işin durdurulmasını talep edebiliyor.

Mevzuatta "35 derece", "40 derece" gibi doğrudan bir sıcaklık sınırı yer almıyor. Ancak işverenin, oluşabilecek sağlık risklerine karşı gerekli önlemleri alma yükümlülüğü bulunuyor.

İŞÇİLER SICAK NEDENİYLE İŞİ NASIL DURDURABİLİR?

Yasal prosedüre göre çalışanın öncelikle durumu işverene veya varsa İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu'na bildirmesi gerekiyor. Yapılan değerlendirme sonucunda riskin ciddi ve yakın tehlike oluşturduğu tespit edilirse, gerekli önlemler alınana kadar çalışanlar işten kaçınabiliyor.

Bununla birlikte, tehlikenin anlık ve kaçınılmaz olduğu durumlarda çalışanların karar beklemeden güvenli bir alana çekilme hakkı bulunuyor. Bu durum devamsızlık veya işi terk etme olarak değerlendirilmiyor.

ÇALIŞMAKTAN KAÇINAN İŞÇİNİN MAAŞI KESİLEBİLİR Mİ?

Kanun kapsamında çalışmaktan kaçınma hakkını kullanan işçilerin ücretlerinde kesinti yapılamıyor. Çalışılmayan süreler boyunca maaş, sigorta primi ve diğer özlük hakları korunuyor. Bu süreçte çalışanların sosyal hakları da devam ediyor ve söz konusu süreler çalışılmış kabul ediliyor.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında işverenler, çalışanları aşırı sıcakların oluşturduğu risklerden korumakla yükümlü tutuluyor. Açık alanda çalışanlar için gölgelik dinlenme alanlarının oluşturulması, temiz içme suyunun sağlanması, koruyucu ekipman verilmesi ve çalışma saatlerinin daha serin zaman dilimlerine kaydırılması gerekiyor. Özellikle yüksek ısı yayan makinelerin bulunduğu alanlarda ek koruma önlemleri alınması gerekiyor.

ÖNLEM ALINMAZSA İŞÇİ HANGİ YASAL YOLLARA BAŞVURABİLİR?

İşverenin gerekli tedbirleri almaması halinde çalışanlar resmi mercilere başvurabiliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı birimlere veya ALO 170 hattına yapılacak başvurular sonucunda işyerleri denetime tabi tutulabiliyor.

Öte yandan, sağlık açısından ciddi risk oluşturan koşulların devam etmesi halinde işçiler, İş Kanunu'nda yer alan sağlık sebepleri kapsamında iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilme hakkına da sahip bulunuyor. Bu durumda gerekli şartların oluşması halinde kıdem tazminatı talep edilebiliyor.