Asgari ücretliler dikkat! Bu haklarınızı bilmiyor olabilirsiniz

Türkiye’de asgari ücretle çalışan işçilerin hakları yalnızca aldıkları maaşla sınırlı değil. Asgari ücret, işçiye ödenebilecek en düşük yasal ücret tutarını ifade ederken; çalışma süresi, fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili, resmî tatiller, sigorta ve işten ayrılma halinde doğabilecek tazminatlar da kanunla güvence altına alınıyor.

ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA ÖDEME YAPILAMAZ!

Tam zamanlı çalışan bir işçiye belirlenen yasal asgari ücretin altında ödeme yapılması mümkün değil. İşverenin ücret ödemesini zamanında yapması ve bordroda doğru şekilde göstermesi gerekiyor.

İşçinin fiilen çalışmasına rağmen sigortasının hiç yapılmaması ya da çalışma süresinin veya kazancının eksik bildirilmesi de yasalara aykırı. SGK primlerinin gerçek çalışma ve kazanç üzerinden bildirilmesi gerekiyor.

FAZLA MESAİ YAPAN İŞÇİ EK ÜCRET ALABİLİR

İş Kanunu kapsamında genel haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanıyor. Bu sürenin üzerinde yapılan çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendiriliyor.

Fazla mesai yapan işçiye, çalıştığı her saat için normal saatlik ücretinin yüzde 50 artırılmış tutarında ödeme yapılması gerekiyor. Fazla çalışma için işçinin onayı alınması ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saati aşmaması gerekiyor.

HAFTA TATİLİ VE ARA DİNLENME HAKKI BULUNUYOR

Asgari ücretle çalışan işçiler de diğer çalışanlar gibi dinlenme haklarından yararlanabiliyor. Kanundaki şartların yerine getirilmesi halinde işçiye yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi gerekiyor.

Günlük çalışma süresine göre işçilerin ara dinlenme hakkı da bulunuyor. Bu süreler çalışma süresine göre değişirken, 7,5 saati aşan çalışmalarda en az 1 saat ara dinlenmesi uygulanıyor.

Görsel Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.

RESMÎ TATİLDE ÇALIŞAN İŞÇİYE EK ÖDEME

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan işçinin o güne ait ücreti ödeniyor. İşçinin resmî tatil gününde çalışması halinde ise ayrıca bir günlük ücret daha ödenmesi gerekiyor.

Bu nedenle asgari ücretle çalışıyor olmak, resmî tatil günlerinde yapılan çalışmaların karşılıksız kalacağı anlamına gelmiyor.

YILLIK İZİN HAKKI NE ZAMAN BAŞLIYOR?

Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışan işçi, yıllık ücretli izin hakkı kazanıyor. İzin süresi çalışma süresine göre değişiyor. Bir yıldan beş yıla kadar çalışanlara en az 14 gün, beş yıldan fazla ve 15 yıldan az çalışanlara en az 20 gün, 15 yıl ve daha fazla çalışanlara ise en az 26 gün yıllık ücretli izin verilmesi gerekiyor. 18 yaş ve altındaki çalışanlarla 50 yaş ve üzerindeki işçiler açısından yıllık izin süresi ise en az 20 gün olarak uygulanıyor.

ÜCRETLİ MAZERET İZİNLERİ DE BULUNUYOR

İşçilerin kanunda belirtilen bazı özel durumlarda ücretli mazeret izni kullanma hakkı bulunuyor. Örneğin işçinin eşinin doğum yapması halinde 5 gün ücretli izin hakkı bulunuyor.

Bunun yanı sıra kanunda düzenlenen diğer mazeret ve izin hakları da şartları oluştuğunda asgari ücretle çalışan işçiler için geçerli oluyor.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TÜM ÇALIŞANLARI KAPSIYOR

İşveren, işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için gerekli önlemleri almakla yükümlü. Asgari ücretle çalışmak, işçinin iş sağlığı ve güvenliği bakımından sahip olduğu yasal güvenceleri azaltmıyor. Çalışanın güvenli bir ortamda çalışması ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması işverenin sorumlulukları arasında yer alıyor.

ASGARİ ÜCRETLİ İŞÇİ SENDİKAYA ÜYE OLABİLİR

Asgari ücretle çalışmak, işçinin sendikaya üye olmasına engel değil. Çalışanlar yasal şartlar çerçevesinde sendikal haklardan ve toplu iş sözleşmelerinden yararlanabiliyor. Dolayısıyla ücretin asgari seviyede olması, işçinin çalışma hayatındaki diğer temel haklarını ortadan kaldırmıyor.

İŞTEN AYRILIRKEN KIDEM VE İHBAR TAZMİNATINA DİKKAT!

İşçinin işten ayrılması veya işveren tarafından iş sözleşmesinin sona erdirilmesi durumunda bazı tazminat ve alacaklar gündeme gelebiliyor. Kıdem tazminatı açısından işçinin aynı işverene bağlı çalışma süresi, işten ayrılma nedeni ve diğer yasal şartlar önem taşıyor.

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde de şartları oluşmuşsa ihbar tazminatı söz konusu olabiliyor. Kullanılmayan yıllık izinlerin ücretleri de iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte ayrıca değerlendirilmesi gereken haklar arasında bulunuyor.

İŞSİZLİK MAAŞI ALMA ŞARTLARI DA BULUNUYOR

Asgari ücretle çalışan bir işçi, gerekli şartları karşılaması halinde işsizlik ödeneğinden yararlanabiliyor. Burada yalnızca asgari ücretle çalışılmış olması değil, işsizlik ödeneği için kanunda aranan prim ve çalışma koşullarının sağlanması gerekiyor.

“ASGARİ ÜCRETLİYİM, FAZLA MESAİ ALAMAM” DÜŞÜNCESİ YANLIŞ!

Asgari ücret, işçinin sahip olduğu bütün çalışma haklarının toplamı değil, temel ücret bakımından yasal alt sınırı ifade ediyor. Bu nedenle asgari ücret alan bir çalışanın fazla mesai, hafta tatili, genel tatil, yıllık izin, sigorta ve diğer yasal hakları ayrıca korunuyor.

Kısacası asgari ücretle çalışan işçiler de çalışma hayatında kanunun güvence altına aldığı temel haklardan yararlanıyor. Ücretin düşük olması; fazla çalışma ücretinden, izinlerden, sosyal güvenlik hakkından veya diğer yasal güvencelerden vazgeçildiği anlamına gelmiyor.