Türkiye bilim ve teknolojide hangi aşamada? Dünya ülkeleri ile kıyaslama

Türkiye, bilim ve teknoloji alanında bazı ilerlemeler kaydetmiş olsa da hala düzeltilmesi ve geliştirilmesi gereken alanlar bulunuyor. Ülkemizin bilim ve teknoloji alanında öne çıkan başlıkları ise şöyle:

• Savunma sanayii ve ileri teknoloji: Türkiye son 10 yılda yüksek teknolojili ürün imalatında büyük bir ilerleme kaydederek üretimi önemli ölçüde artırdı. İnsansız hava araçları (İHA-SİHA) ve uydu teknolojilerinde küresel çapta rekabet oluşturarak Avrupa’da üst sıralara yükselmiştir.
• AR-GE ve altyapılar: Ülke genelindeki teknoloji geliştirme bölgeleri (Teknoparklar) ve AR-GE merkezleri sayesinde yazılım, yapay zekâ ve mühendislik alanlarında ciddi bir sistem kurulmuştur. Ayrıca süper bilgisayar altyapıları kullanılarak bilimsel hesaplama kalitesi güçlendirilmektedir.

• Teknoloji ihracatı: Nitelikli teknoloji ihracatı artışı son yıllarda Türkiye’yi dünyada üst sıralara taşımış olsa da ihracat gelirlerinin katma değeri artmaya devam ediyor.
• Temel bilimler: Temel bilimlerde (fizik, kimya, biyoloji) uluslararası yayın sayıları artsa da araştırmalara ayrılan bütçe ve bilimsel üretim kalitesi gelişmiş ülkelere kıyasla geride kalmaktadır.
• Tüketici erişimi ve fiyatlandırma: Türkiye, dijital okuryazarlık ve teknolojiye adaptasyon konusunda yüksek bir toplumsal benimsemeye sahiptir. Ancak teknoloji ürünlerinin dünya ülkelerine kıyasla yüksek fiyatlandırması pazara erişimi zorlaştırmaktadır.

KÜRESEL VERİLERE GÖRE TÜRKİYE’NİN YERİ

Bir ülkenin bilime ne kadar kaynak ayırdığının en net göstergesi, toplam milli gelirin ne kadarının AR-GE’ye harcadığıdır. Bununla ilgili verilere bakıldığında İsrail ve Güney Kore’nin harcadığı miktar %4,9-%5,2 arası iken ABD ve Japonya’da bu oran %3,4-%3,6 arasıdır. Bu ülkelerin yanında Türkiye ise AR-GE’ye %1.42 oranında para harcıyor. Bu oran Türkiye tarihinin en yüksek seviyesi olmakla beraber dünya ortalamasının %1.28 oranla üzerindedir. Ancak gelişmiş batı standartlarının gerisinde kalmaktadır.

TÜRKİYE TEKNOLOJİ İHRACATINDA NE DURUMDA?

Türkiye sanayisi otomotiv, tekstil ve beyaz eşya gibi alanlarda çok yüksek bir üretim kapasitesine sahip olsa da ihraç edilen ürünlerdeki ileri teknoloji payı hala gelişmiş ülkelerin gerisindedir.
Türkiye’nin toplam imalat sanayi ihracatı içinde havacılık, ilaç, bilgisayar gibi yüksek teknolojili ürünlerin payı %5,14 seviyesindedir. Bu alana dünya ortalaması ise %18,2 civarındadır. Yani bu alanda Türkiye, ortalamanın altında kalmaktadır. Ancak Türkiye’nin orta-yüksek ve yüksek teknolojili toplam ürün ihracatı 100 milyar dolar barajını aşmıştır. Savunma sanayiinde İHA/SİHA ve askeri teknoloji ihracatları bu oranı yukarı taşımaktadır.

BİLİMSEL YAYINLARDA TÜRKİYE’NİN ETKİSİ DÜŞÜK

Akademik ve bilimsel yayınlarda Türkiye sayı olarak fazla ancak etki bakımından düşük bir konuma sahiptir. Üretilen toplam bilimsel makale sayısı konusunda dünyada ilk 20 ülke arasında olsa da yayınlanan makalelerin barındırdığı araştırmaların kalitesi ve dünyadaki bilim insanlarına yön verme derecesine bakıldığında Türkiye alt sıralara düşmektedir. Ayrıca temel bilim bütçelerinin büyük kısmı genel bilgi geliştirme amaçlı üniversitelere aktarılsa da patent ve teknolojiye dönüşüm kısmında batı ülkelerine kıyasla zayıf kalmaktadır.

Sonuç olarak Türkiye teknoloji ve teknoloji ihracatı konusunda ilerleme kaydetse bile bilim konusunda halen batı ülkelerinin oldukça gerisinde kalmaktadır.