Yahudi Mahallesinde dönüşüm neden olmadı?
Başkentin tarihsel geçmişinde önemli bir yere sahip olan Yahudi Mahallesi, cumbalı evleri ve daracık sokaklarıyla günümüze kadar varlığını sürdürdü. Asırlar öncesine dayanan köklü geçmişiyle dikkat çeken ve “Yahudi Mahallesi” olarak bilinen yer, kent merkezinde bulunuyor.
Samanpazarı’nın altında, Denizciler Caddesi ile Anafartalar Caddesi arasında kalan mahallenin resmi adı İstiklal Mahallesi. Bitişiğinde ise Yeğenbey Mahallesi yer alıyor.
Yahudilerin asırlar öncesinden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar söz konusu mahallede yoğun olarak yaşaması sebebiyle burası “Yahudi Mahallesi” olarak anıldı. Mahalle ve çevresinde Türkler, Rumlar ve Ermeniler arasında Osmanlı döneminde başlayan birlikte yaşama kültürü, Cumhuriyet’in kurulmasından sonra da bir müddet devam etti.
Burada yaşayan Yahudilerin büyük bölümü yurt dışına, bir kısmı da Türkiye’nin başka bölgelerine göç etti. Ancak mahallede bulunan sinagog, kentte yaşayan az sayıdaki Yahudi tarafından dini ibadetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılmaya devam ediyor.
Atıl durumdaki mahallede birçok yapı bakımsızlıktan çökmek üzere. Bu yılın başında mahallede bulunan, tipik Türk mimarisini yansıtan dışa çıkık cumbalı atıl bir binanın bir bölümü çökmüş ve güvenlik sorunu oluşturmuştu.
Zamanında buradan yurt dışına göç etmiş Yahudi ailelerin torunları ise zaman zaman mahalleye gelerek ziyaret gerçekleştiriyor. Ne yazık ki günümüzde metruk durumdaki bazı yapılar, kâğıt toplayıcılarının deposu olarak kullanılıyor. Ulus Meydanı’na yaklaşık 1 kilometre mesafede bulunan mahallenin mezbele hâli, başkente yakışmayan bir görüntü oluşturuyor.
2019 yılı sonunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Altındağ Belediyesi, kent merkezindeki tarihi bölgelerde dört etaplık bir kentsel dönüşüm projesi gerçekleştirileceğini açıkladı. Bu projelerden biri de Yahudi Mahallesi’ni kapsıyordu.
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, dönemin Altındağ Belediye Başkanı Asım Balcı ile birlikte Kale Mahallesi, Yahudi Mahallesi ve Hergelen Meydanı kentsel dönüşüm alanı ile Altındağ Belediyesi hizmet binasının yerine yapılacak kent meydanı projesini yerinde inceledi.
Daha sonra Yahudi Mahallesi’nin restorasyon sonrasına ilişkin proje görselleri medya ile paylaşıldı. Projenin tamamlanması hâlinde bölgenin “ikinci Hamamönü” olacağı yönünde değerlendirmeler yapıldı ve dönüşüm çalışmalarına başlanacağı duyuruldu. Projenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Altındağ Belediyesi tarafından hayata geçirilmesi ve bölgenin turizm açısından cazibe merkezi hâline getirilmesi hedeflendi.
Ancak Yahudi Mahallesi’nde dönüşüm gerçekleşmedi. Mahalledeki bakımsız ve atıl durumdaki yapılar, çökme riski nedeniyle sokak güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor.
Hergelen Meydanı (İtfaiye Meydanı) ile başlayıp Eski Yahudi Mahallesi olarak bilinen alan yaklaşık 270 bin metrekare büyüklüğünde. Bu alanda 191’i tescilli olmak üzere toplam 895 yapı bulunuyor.
Öte yandan Hergelen Meydanı, İtfaiye Meydanı ve Bit Pazarı olarak da bilinen bölgede yıkım çalışmaları yavaş da olsa devam ediyor.
