TÜİK açıkladı: Her 9 kişiden birinin neden öldüğü belirsiz!

CHP Bursa Milletvekili Prof. Dr. Kayıhan Pala, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2025 yılı Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri’ndeki verileri gündeme taşıdı. "Nedeni bilinmeyen" ölümlerdeki artışa ve veri güvenilirliğine dikkat çeken Pala, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle 30 Haziran 2026 tarihinde TBMM’ye kapsamlı bir soru önergesi sundu. Bakan Şimşek’in, Anayasa’nın 98. maddesi gereğince önergeye 15 günlük yasal süre içinde cevap vermesi gerekiyor.

"BÖYLESİ BİR BELİRSİZLİKTE HALK SAĞLIĞI POLİTİKASI YÜRÜTÜLEMEZ"

Ölüm istatistiklerinin bir ülkenin sağlık sistemi için en temel ayna olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Kayıhan Pala, konuya ilişkin şu kritik uyarılarda bulundu:

"TÜİK tarafından yayımlanan ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri; ülkemizde sağlık sisteminin niteliği, koruyucu sağlık hizmetlerinin etkinliği ve bölgesel eşitsizliklerin değerlendirilmesi açısından temel veri kaynaklarından biridir. Dolayısıyla bu verilerin güvenilir, karşılaştırılabilir ve zamanında yayımlanması, kamu politikalarının kanıta dayalı biçimde belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Buna karşın, son yayımlanan verilerde nedeni bilinmeyen ölümlerin toplam ölümler içindeki payı 2024 yılında yüzde 5,3 iken 2025’te yüzde 8’e yükselmiş; özellikle bazı illerdeki hızlı artış, ölüm belgeleme süreçlerinde iller arasında ciddi farklılıklar olduğuna yönelik soru işaretleri yaratmıştır."

AYDIN VE ANKARA’DAKİ ÜRKÜTÜCÜ ARTIŞ

Nedeni belirsiz ölüm oranlarının şehir bazındaki dağılımına dikkat çeken Pala, durumun vahametini şu verilerle gözler önüne serdi:

"Örneğin Aydın’da nedeni bilinmeyen ölümlerin toplam ölümler içindeki payı 2024 yılında yüzde 17,3 iken 2025 yılında yüzde 27,9’a yükselmiş, Ankara’da ise bu oran yüzde 4,6’dan yüzde 11,3’e çıkmıştır. Bu verilere göre Aydın’da hayatını kaybeden her dört vatandaştan birinin neden yaşamını yitirdiği bilinmemektedir. Halk sağlığı alanında alınan kararların temelinde değerlendirilen ölüm nedeni verilerinde ortaya çıkan böylesi bir belirsizlik, etkili politikaların geliştirilmesini güçleştirmekte ve hesap verebilirliği zayıflatmaktadır."

"VERİLE NEDEN GERİYE DÖNÜK GÜNCELLENİYOR?"

TÜİK’in idari kayıtlardaki gecikmeleri gerekçe göstererek verileri bir yıl geriye dönük olarak güncellemesini de sert bir dille eleştiren CHP’li Pala, kurumun şeffaf olması gerektiğini belirterek açıklamalarını şöyle tamamladı:

"2025 yılı verilerinin halihazırda 2026 yılı Haziran ayında yayımlandığı göz önünde bulundurulduğunda, verilerin geriye dönük güncellenmesi ihtiyacı, veri kalitesini artırmayı hedefleyen elektronik sistemlerin etkili kullanılmadığı yönündeki kaygıyı güçlendirmektedir. Bu nedenle TÜİK, ölüm belgeleme süreçlerinde veri güvenilirliğini ve şeffaflığı nasıl sağladığını kamuoyuyla paylaşmalı, nedeni bilinmeyen ölümlerdeki artışın ve iller arası farklıların hesabını vermelidir."