Tiftik Keçisinin yüzde 75'i Ankara'da

Türkiye, Ankara Keçisi Tiftik ipliği ve kumaş üretimiyle, ihracatta 19. yüzyılın ortalarına kadar dünyada rakipsiz olmuştur. Günümüzde dünyanın birçok bölgesinde Ankara keçisi yetiştiriliyor. Ancak elde edilen tiftikler, incelik, yumuşaklık ve parlaklıkta Ankara'da üretilen tiftik kalitesine ulaşmış değil.

Tiftiğin, sanayide aranan en önemli özellikleri de, Ankara'da yetiştirilen tiftik keçilerinde görülüyor. Bunun farkında olan devlet de Ankara Keçisi üretiminin artırılması ve anavatanı olan Türkiye de koruma ve geliştirmeye yönelik bir takım projeleri hayata geçiriyor.

Tiftik keçisi, Anadolu coğrafyasında özellikle de başkent bölgesi iklimi ile doğal şekline uyum sağlamış bir tür. Keçiden elde edilen ve “tiftik” adı verilen yün, çok ince, ipeksi yapısıyla dünya da tekstil sektöründe “Ankara İpeği” ya da “Mohair” olarak anıldı.

Osmanlıdan günümüze dünya pazarlarında yüksek değer gördü. Özellikle 19. yüzyılda, Ankara tiftiği İngiltere, Fransa ve Amerika gibi ülkelere ihraç edilerek bölgenin en önemli ticari unsurlarından biri hâline geldi.

Ülkemizde tiftik keçisinin yüzde 75'i, üretilen tiftiğin de yüzde 77'si Ankara'dan ekonomiye katkı sağlıyor. Son 21 yılda, Ankara'da tiftik keçisi sayısı 183 bin başa ulaştı.

Ankara Tiftik Keçisi, coğrafi işaret tescili almış olsa da nesli tehdit altındaki yerel ırklar arasında gösteriliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından koruma altına alınan Ankara Tiftik keçisi, biyolojik çeşitliliğin korunması, kültürel sürdürülebilirliğin sağlanması açısından önem arz ediyor.

Step bölge hayvanı olan Ankara keçileri ideal varlığını 800-1000 metre rakımlarda, -28 ile + 28 derecelerde sürdürebilirken kuru ve az yağışlı iklimlerde yetiştiriliyorlar. Nemli, düşük rakım araziler ve sıcak bölgelerde ideal yaşayamayan Ankara Keçileri uyum sağlamış olsalar bile tiftik özelliklerini kaybediyorlar.

Ankara keçisinin verim özellikleri üzerinde durulacak en önemli yönü tiftiktir. Tiftiği beyaz, dayanıklı, parlak, elastik, nem çekebilen, ısıya dayanıklı, yüksek yalıtım özelliğine sahip, kolay boyanabilen, düzgün ve kaygan yapısı nedeniyle kolay kirlenmeyen bir liftir.

Yapağı, pamuk ve sentetik elyaflar ile kolayca karışabildiğinden dokuma sanayiinin vazgeçilmez bir ham maddesidir. Ankara keçisinin tiftiğinin yanı sıra etinden de yararlanılır. Etinin gevrek bir yapısı ve lezzetli bir rayihası vardır. Diğer keçi ırklarından ayrı olarak etlerinde keçiye has olan koku bulunmaz. B vitamini ve demir açısından diğer kırmızı etlere göre çok daha zengindir.

Ankara keçisinin derisi zarif ve incedir. Birçok günlük eşyanın yapımında derisinden de yararlanılır. Sütü pek sağılmaz ancak oğlaklarına yetecek miktardadır. Sağılan keçi sürülerinde ise tiftik kalitesi düşer. Bu nedenle sağılması tavsiye edilmez.

Ankara Tiftik Keçisinin tarihi ve özellikleri;

• Beyaz, ipeksi ve parlak yün verir.
• Soğuk iklim koşullarına dayanıklıdır.
• Tiftiğin lifleri; atkı, mont, halı, kumaş ve askeri üniformalarda kullanılır.
• Ankara keçisinin derisi ince olması sebebiyle birçok eşyanın yapımında kullanılır.

Ankara söz konusu türün doğal yaşam bölgesi. Özellikle Ayaş, Beypazarı, Güdül ve Nallıhan ilçelerinde yetiştiriciliği devam ediyor.

Muhtelif kaynaklara göre Ankara keçisinin anayurdu Orta Asya. Ancak, 13.yy da Anadolu’ya göç eden Türkler beraberlerinde Ankara keçisini de getirmişler ve bu keçiler bugün sahip olduğu ırk özelliklerini Orta Anadolu’da kazanmıştır.

Ankara keçileri değişik dönemlerde muhtelif sebeplerle Anadolu’dan yurt dışına çıkarılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman resmi kayıtlara göre 1541 yılında Ankara keçisini Roma-Germen İmparatoru V. Kral’a hediye etmiştir.

Fransızlar, İspanyollar ve İtalyanlar çeşitli yollarla Ankara keçisini ülke dışına çıkarmış ve yetiştirmeye çalışmış olsalar da çevre şartlarından dolayı buralarda yetiştirilmesinde başarılı olamamışlardır.

1839 yılında İngiliz Albay Henderson Ankara’dan seçtiği 12 baş damızlık Ankara keçisini Güney Afrika’da özel olarak kurulan İngiliz çiftliklerine götürmüş, Güney Afrika’nın Cape bölgesine uyum sağlayan Ankara keçisi yetiştiriciliği , yapılan bilinçli çalışma ve tekniklerle kısa sürede gelişme gösterdi. Bugün Dünya da Ankara keçisi ve tiftik üretiminde Güney Afrika birinci sırada yer alıyor.