Duvarlarında kurşun izleriyle bir dönemin tanığı: Ankara Tuzluçayır Lisesi
Ankara’nın Mamak semtinde 12 Eylül öncesi şiddet sarmalının merkezinde kalan Tuzluçayır Lisesi, çatışmaların ve kurşunlanan duvarların simgesi oldu. Sıraların altında geçen dersler, 15 yıl silinmeyen mermi izleriyle Türkiye'nin en karanlık dönemine tanıklık eden o okulun unutulmayan hikâyesi…
Türkiye'nin yakın tarihine damga vuran 1975-1980 döneminin siyasal çalkantıları, Ankara'nın Mamak ilçesindeki bir eğitim kurumunu toplumsal çatışma ortamının tam merkezine taşıdı. O dönemki adıyla Tuzluçayır Lisesi, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'ne giden süreçte yaşanan ideolojik cepheleşmenin ve şiddet sarmalının en somut sembollerinden biri haline geldi.
KENT İÇİ SINIR HATTI VE İDEOLOJİK CEPHELEŞME
1960'ların sonundan itibaren Doğu ve İç Anadolu’dan yoğun göç alan Mamak ve Tuzluçayır semti; dar gelirli işçi aileleri ile Alevi nüfusunun ağırlıkta olduğu bir yerleşim alanına dönüştü. Bölgedeki sol hareketlerin taban bulmasıyla birlikte eğitim kurumları da bu siyasal iklimden doğrudan etkilendi.
1970'lerin ikinci yarısında liseler adeta "alan hakimiyeti" mücadelelerinin yaşandığı merkezlere dönüştü. Sol görüşlü öğrencilerin ağırlıkta olduğu Tuzluçayır Lisesi ile komşu semtte ülkücü grupların kontrolündeki Abidinpaşa Lisesi arasındaki hat, günlük siyasi çatışmaların yaşandığı bir sınır çizgisine dönüştü. "Kurtarılmış bölge" söylemlerinin hakim olduğu bu dönemde Tuzluçayır Lisesi, muhalif kimliği nedeniyle açık hedef haline geldi.
DERS SIRALARINDA KURŞUN SESLERİ: TARANMA SÜRECİ
1978–1980 yılları arasında şiddet sarmalı tırmanarak devam etti. Gece saatlerinde ya da öğrencilerin okul giriş-çıkışlarında gerçekleşen otomatik silahlı saldırılar, molotofkokteylleri ve taşlı eylemler neticesinde okul binasının dış cephesi ve derslikleri yüzlerce mermi deliğiyle doldu.
Saldırıların ders saatlerine kadar sıçraması üzerine öğrenciler ve öğretmenler pencerelerden uzaklaşarak ya da sıraların altına saklanarak hayatta kalma mücadelesi verdi. Eğitim-öğretim faaliyetlerinin neredeyse durma noktasına geldiği okulda, 24 Aralık 1979'da Maraş Katliamı'nın yıl dönümünde düzenlenen protestoların ardından güvenlik güçlerince gerçekleştirilen müdahaleler sonucu çok sayıda öğrenci ve öğretmen gözaltına alındı.
Ankara'nın kalbinde devrimci bir miras: Tuzluçayır'a neden 'Küçük Moskova' deniyor?Ankara Haberleri12 EYLÜL MÜDAHALESİ VE SİLİNMEYEN HAFIZA
12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nin ilan edilmesinin ardından Sıkıyönetim güçleri bölgede geniş çaplı operasyonlar başlattı. Okulun yüzlerce öğrencisi ve mezunu gözaltına alınarak Mamak Askeri Cezaevi'ne sevk edildi. Askeri idare; öğrenci derneklerini kapatıp yönetim kadrosunu tamamen değiştirerek okulu depolitize etme sürecini başlattı.
Buna karşın, taranma olaylarının ardından okulun dış cephesinde oluşan kurşun delikleri ve mermi izleri, 1980 sonrasında yaklaşık 15 yıl boyunca sıvanmadan kalmaya devam etti. Bu tablo, mahalle halkı ve öğrenciler için dönemin fiziki bir hatırlatıcısı olarak hafızalara kazındı.
Zaman içinde geçirdiği fiziki tadilatlar ve statü değişikliklerinin ardından günümüzde Tuzluçayır Anadolu Lisesi adıyla eğitim vermeyi sürdüren kurum, Türkiye'nin 1970'li yıllardaki gençlik hareketleri ve kent içi siyasi çatışma tarihinin en belirgin simgelerinden biri olarak anılıyor.
