Bir kültür tarihe karışıyor: Ankara’nın roman sokak müzisyenlerinin başkenti Kayabaşı’na veda
Ne zaman yapıldığına dair kayıtlarda net bilgi bulunmayan Ankara Kalesi, tüm ihtişamıyla günümüzde de varlığını sürdürüyor. Yazı-fotoğraflar: S. Ali Ünal
Yazı-fotoğraflar: S. Ali Ünal
Asırlar boyunca yapılan muhtelif ekleme ve restorasyonlarla daha görünür hâle gelen kale, üç kademeli surlarla çevrilerek farklı medeniyetlerin güvenli yaşamına imkân sağladı. Ankara’nın başkent olmasıyla birlikte olağanüstü bir göç yaşandı. Özellikle Ankara Kalesi iç hisar mahallesi gecekondulaştı. Eğreti yapılaşma, kale eteklerine ve ovaya doğru genişledi.
Yoğun göçle birlikte özellikle Kayabaşı Mahallesi ve Hıdırlıktepe, derme çatma gecekondularla birer yaşam alanına dönüştü. Ankara, 13 Ekim 1923’te başkent ilan edildiğinde nüfusu kayıtlara göre 21 bin 446 idi. Başkentin nüfusu geçen 102 yılda 6 milyona ulaştı.
Kale surları ile Bent Deresi Vadisi arasında kalan Kayabaşı Mahallesi’nin bazı bölgeleri, göçle birlikte Roman vatandaşların yaşadığı sokaklar hâline geldi. Buradaki Romanlar, Kayabaşı’nın Roman sokaklarında kendilerine özgü, neşeli ve kendileriyle barışık yaşamlarını sürdürdü.
Söz konusu sokaklarda dar imkânlar ve zor şartlar altında yaşamalarına rağmen müzik, oyun ve geleneksel kültürlerinden taviz vermediler. Kayabaşı’nın daracık sokaklarında kimi zaman düğün, kimi zaman sünnet ve asker uğurlama konvoyları düzenlediler.
Roman sokaklarında günün neredeyse her saatinde hareketli müzik duymak mümkündür. Ayrıca birçok Roman vatandaşın yaşadığı derme çatma evlerin alt bölümlerinde, ailece müzik çalışmaları yaptıkları alanlar bulunuyor. Bu alanlarda aile bireyleri, özellikle Roman müziği kültürüne uygun enstrüman çalma yeteneklerini geliştiriyor. Ankara’nın kalabalık bölgelerinde ise Allah vergisi bu becerilerini kullanarak sokak müzisyenliği yapıyorlar.
Ankara Kalesi’ndeki dönüşüm çalışmaları kapsamında, Roman vatandaşların da yaşadığı Kayabaşı Mahallesi’nde yıkımlar devam ediyor. Özellikle Bentderesi Caddesi boyunca yer alan metruk yapılar yıkıldı. Yıkım çalışmaları, kalenin eteklerinden surlara doğru ilerliyor.
Yakın zamanda Romanların yaşadığı sur dipleri de dönüşüm kapsamında yok olacak. Yaklaşık bir asırdır yurt edindikleri Kayabaşı Mahallesi’ndeki Roman sokakları da tarihin derinliklerindeki yerini alacak. Ankara sokakları, hareketli müzikle özdeşleşen Roman sokak müzisyenlerinden mahrum kalacak.