Ankaray neden yerin altına yapıldı?
Ankaray’ın yer altındaki yolculuğunun ardında önemli bir plan yatıyor. İşte hattın yer altına alınmasının ardındaki nedenler ve dikkat çeken teknik detaylar...
Ankara'nın ilk hafif raylı toplu taşıma sistemlerinden biri olan Ankaray, kentin önemli ulaşım merkezlerini birbirine bağlamak amacıyla hayata geçirildi. AŞTİ'den başlayan hat, şehir merkezinden geçerek Dikimevi'ne kadar uzanıyor.
EGO'nun paylaştığı bilgilere göre Ankaray güzergâhında AŞTİ, Beşevler, Tandoğan, Maltepe, Kızılay, Kurtuluş ve Dikimevi gibi ulaşım açısından yoğun kullanılan noktalar bulunuyor.
Yapımına 1992 yılında başlanan Ankaray, 30 Ağustos 1996'da hizmete açıldı. Hat, özellikle şehir merkezindeki toplu taşıma talebinin karşılanmasında önemli bir ulaşım alternatifi olarak öne çıktı.
ANKARAY NEDEN YER ALTINA İNŞA EDİLDİ?
Ankaray'ın güzergâhının büyük bölümünün tünellerden oluşmasının temel nedenleri arasında kent merkezindeki ulaşım düzeninin korunması ve raylı sistemin karayolu trafiğinden bağımsız işletilmesi yer alıyor.
Hattın geçtiği bölgeler, Ankara'nın yoğun araç ve yaya hareketliliğinin yaşandığı önemli ulaşım koridorlarını kapsıyor. Raylı sistemin tamamen yüzeyde inşa edilmesi durumunda mevcut yolların daraltılması, kavşakların yeniden düzenlenmesi ve trafik akışında çeşitli değişiklikler yapılması gerekebilirdi.
Bu nedenle güzergâhın önemli bir bölümünde yer altı çözümleri tercih edildi. Böylece trenlerin kent merkezindeki karayolu ulaşımını mümkün olduğunca etkilemeden hareket etmesi amaçlandı.
YÜKSEK YOLCU KAPASİTESİYLE KENT İÇİ ULAŞIMA KATKI SAĞLIYOR
Ankaray'ın inşa edilmesindeki temel hedeflerden biri, Ankara'da giderek artan toplu taşıma ihtiyacına cevap vermekti. AŞTİ, Kızılay ve çevresindeki yoğun yolcu hareketliliği, yüksek kapasiteli bir raylı sistemin gerekliliğini ortaya koyan başlıca etkenler arasında yer aldı.
EGO verilerine göre Ankaray, tek yönde saatte 27 bin yolcu taşıma kapasitesine sahip. Yer altındaki güzergâh, trenlerin karayolu trafiğinden bağımsız hareket etmesine olanak tanırken toplu taşıma sisteminin kent içindeki ulaşım yükünü paylaşmasına katkıda bulunuyor.
Ancak hattın sefer performansı yalnızca tünel yapısıyla belirlenmiyor. Sinyalizasyon sistemi, bakım çalışmaları, işletme koşulları ve istasyonlardaki yolcu yoğunluğu da ulaşım hizmetinin düzenliliğini etkileyen unsurlar arasında bulunuyor.
ANKARAY'IN TAMAMI TÜNELLERDEN OLUŞMUYOR!
Ankaray hakkında yaygın olarak merak edilen konulardan biri, hattın tüm güzergâhının yer altından geçip geçmediği. Sanılanın aksine hat, bütünüyle tünel olarak inşa edilmedi.
EGO'nun teknik verilerine göre toplam 8 bin 527 metrelik güzergâhta farklı yapım yöntemleri kullanıldı. Hattın bölümlerine ilişkin dağılım şu şekilde:
- Delme tünel: 1.757 metre
- Aç-kapa tünel: 4.920 metre
- Hemzemin hat: 215 metre
- Yarma hat: 410 metre
Bu rakamlara göre Ankaray'ın yaklaşık 6,68 kilometrelik bölümü tünel olarak inşa edildi. Güzergâhın kalan kesimlerinde ise hemzemin ve yarma hat çözümlerinden yararlanıldı.
GÜZERGÂHTA FARKLI MÜHENDİSLİK YÖNTEMLERİ UYGULANDI
Ankaray'ın yapımında tek bir inşaat tekniği yerine, hattın geçtiği bölgenin özelliklerine uygun çeşitli yöntemler kullanıldı.
- Delme Tünel Yöntemi
Delme tünel yöntemi, yer altında kazı yapılarak tünel oluşturulmasını esas alıyor. Bu teknik sayesinde yüzeydeki araç ve yaya hareketliliğinin inşaat sürecinden daha az etkilenmesi hedeflenebiliyor.
- Aç-kapa Tünel Yöntemi
Aç-kapa yönteminde öncelikle yüzey kazılıyor, ardından tünel yapısı inşa ediliyor. Yapının tamamlanmasının ardından üst bölüm yeniden kapatılıyor. Bu yöntem, uygun zemin ve şehircilik koşullarına sahip alanlarda uygulanabiliyor.
- Hemzemin Ve Yarma Hat
Hemzemin hatlar, rayların yüzey seviyesinde ilerlediği bölümleri ifade ediyor. Yarma hatlarda ise güzergâh, zeminin kazılmasıyla oluşturulan daha alçak bir koridor üzerinden ilerliyor.
Ankaray'da bu tekniklerin birlikte kullanılması, hattın farklı arazi ve şehircilik koşullarına uyum sağlayacak şekilde tasarlandığını gösteriyor.
ANKARAY'IN TEMELLERİ 1990'LI YILLARIN BAŞINDA ATILDI
Ankara'nın toplu taşıma altyapısına yönelik planlamalarda Ankaray projesinin temelleri 1990 yılına uzanıyor. O dönemde hazırlanan yatırım planında, orta kapasiteli bir toplu taşıma hattının inşa edilmesi öngörüldü.
Proje, Hazine Müsteşarlığı, Devlet Planlama Teşkilatı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile EGO'nun katıldığı ortak toplantılarda ele alındı. Planın 1991 yılının sonunda kabul edilmesinin ardından çalışmalar ilerledi ve hattın yapım süreci 1992'de başladı.
ANKARAY'DA HANGİ TRENLER KULLANILIYOR?
Ankaray hattında AnsaldoBreda marka raylı sistem araçları kullanılıyor. Trenler, Ankara Metrosu'ndaki araçlardan farklı bir numaralandırma sistemine sahip.
Ankaray araçlarının stok kodları, bir harf ve iki rakamdan oluşuyor. Kodlarda A ve B harfleri kullanılırken rakamlar, ilgili araç grubundaki numarayı ifade ediyor.
- A harfli araçlar: Motor ve kontrol kabini bulunan ön veya arka vagonları ifade ediyor.
- B harfli araçlar: Motoru ve kontrol kabini bulunmayan ara vagonları gösteriyor.
Ankara Metrosu'ndan farklı olarak Ankaray araçları, üçlü tren grupları şeklinde tek bir kodla numaralandırılmıyor. Her vagonun kendine ait bir stok kodu bulunuyor ve farklı araçlar bir araya gelerek tren setlerini oluşturuyor.
TRENLERİN STOK KODLARI NEREDE BULUNUYOR?
Ankaray araçlarının numaralarını öğrenmek isteyen yolcular, stok kodlarını trenlerin çeşitli bölümlerinde görebiliyor.
Dış bölümde:
- Araçların ön ve arka kısımlarında, sol alt köşede.
- İlk ve son kapıların köşe bölümlerinde.
İç bölümde:
- Vagonların birleşim noktalarındaki camların üst kısmında yer alan acil durum kolunun üzerinde.
- Kapıların yanında bulunan Başkent iletişim çıkartmalarında.
Kontrol panelinde:
- Trenlerin dışa bakan göstergelerinde iki haneli numara bulunuyor.
- Panelin iç kısmında ise harf ve iki rakamdan oluşan stok kodu yer alıyor.
A22 numaralı aracın kodunun bulunduğu bölüm
Ankaray, yer altı ve yüzey bölümlerini bir arada barındıran yapısıyla Ankara'nın kent içi ulaşım sisteminin önemli parçalarından biri olmayı sürdürüyor.
