Ankara'nın metrosu neden hâlâ tüm şehri kapsamıyor?
Ankara'da metro ağı otuz yılı aşkın süredir genişlemesine rağmen şehrin büyük bölümünü kapsamıyor. Tarihsel gecikmeler, yüksek yapım maliyetleri ve belediye ile merkezi hükümet arasındaki finansman anlaşmazlığı bunun başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Başkentte ilk metro hattı 1996'da hizmete girmesine karşın aradan geçen otuz yıla yakın sürede şehrin önemli bir bölümü hâlâ raylı sistem ağının dışında kalıyor. Bunun arkasında tek bir neden değil, iç içe geçmiş birkaç etken bulunuyor.
İLK HATLAR 1990'LARDA AÇILDI, SONRASI YAVAŞ İLERLEDİ
1985-1987'de hazırlanan Ankara Ulaşım Ana Planı 1994'te onaylandı. Planın ilk ürünleri olan Ankaray (A1, 9 km) ve M1 (15 km) hatları, dönemin belediye başkanı Melih Gökçek zamanında 1996-1997'de hizmete açıldı. Bu iki hat, uzunca bir süre boyunca şehrin tek raylı sistemi olarak kaldı.
YÜKSEK MALİYET PROJELERİ MERKEZİ HÜKÜMETE DEVRETTİRDİ
2001-2003'te başlanan M2, M3 ve M4 hatlarının yapımı beklenenden çok daha uzun sürdü. Belediyenin mali gücünün yetersiz kalması nedeniyle bu projeler 2011'de Ulaştırma Bakanlığı'na devredildi. O tarihten bu yana Ankara'daki büyük metro yatırımları büyük ölçüde merkezi hükümet eliyle yürütülüyor, çünkü tünel açma ve istasyon inşası maliyetleri büyükşehir belediyesi bütçesinin tek başına karşılayabileceği boyutların üzerinde.
BELEDİYE İLE HÜKÜMET ARASINDAKİ FİNANSMAN ANLAŞMAZLIĞI SÜRÜYOR
2019'dan bu yana büyükşehir belediyesini yöneten Mansur Yavaş ile merkezi hükümet arasında yeni hatların finansmanı konusunda zaman zaman görüş ayrılığı yaşanıyor. Esenboğa Havalimanı'na uzanması planlanan Akyurt metro hattında inşaatın 2026'da başlaması, yolcu taşımacılığının ise ancak yıllar sonra mümkün olması bekleniyor. Belediye tarafı ise kendi imkanlarıyla yürüttüğü Mamak metrosu gibi projelerde ihaleye çıktığını duyuruyor. Hangi tarafın hangi hattı ne zaman ve nasıl finanse edeceği konusu, kamuoyuna yansıyan tartışmaların odağında kalmaya devam ediyor.
ŞEHRİN YAYILMA BİÇİMİ AĞI GENİŞLETMEYİ ZORLAŞTIRIYOR
Ankara'nın büyümesi tek bir ana eksen yerine Mamak, Keçiören, Etimesgut, Sincan, Gölbaşı ve Akyurt gibi birbirinden uzak, engebeli arazi üzerindeki farklı yönlere doğru gerçekleşti. Bu dağınık yerleşim biçimi, şehri tek bir hatla değil birbirinden bağımsız çok sayıda hatla kapsamayı gerektiriyor, bu da toplam maliyeti ve yapım süresini katlanarak artırıyor.
YENİ HATLAR İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
Bugün gündemde Kızılay-Dikmen arasındaki M5, Çayyolu-Sincan arasındaki M6, M2'nin Bağlıca ve Yaşamkent'e uzatılması ile Dikimevi-Natoyolu Ankaray hattının genişletilmesinden oluşan, toplam yaklaşık 44 kilometrelik dört yeni hat bulunuyor. Mamak metrosu için ihale süreci başlatılırken Esenboğa'ya uzanacak hattın yapımına da 2026 içinde başlanması planlanıyor. Ancak bu projelerin tamamlanma süreleri de geçmiş hatlarda olduğu gibi yıllara yayılacak gibi görünüyor.
