Ankara'nın köklü liseleri: Cumhuriyet'in tarihine tanıklık eden okullar
Türkiye'nin başkenti Ankara, Cumhuriyet'in kuruluşundan bu yana eğitim tarihine damga vuran köklü liselere ev sahipliği yapıyor. Bu okullar, sadece eğitim kurumu olmanın ötesinde Milli Mücadele ve erken Cumhuriyet döneminin tanıkları arasında yer alıyor.
Ankara'nın Sıhhiye semtinde bulunan Ankara Atatürk Lisesi, Ankara İdadisi adıyla 1886 yılında kurularak Türkiye'nin ilk on lisesinden biri oldu. 1908'de Ankara Sultanisi, Cumhuriyet'in kuruluşuyla 1924'te ise Ankara Erkek Lisesi adını alan okul, Türkiye'de Atatürk'ün adını taşıyan ilk lise oldu. Mustafa Kemal Atatürk, 30 Aralık 1919'da okulu ziyaret ederek burada bir konuşma yaptı; 28 Haziran 1933'te ise tarih, coğrafya ve yurt bilgisi imtihanlarını izleyerek bir sınıfın not cetvelini bizzat imzaladı. Milli Mücadele'ye öğretmen ve öğrencileriyle katılan okula, savaş sonunda Atatürk tarafından ay yıldızlı bir sancak hediye edildi. Halk arasında "Taş Mektep" olarak da anılan okul, 1991-1992 öğretim yılından itibaren Anadolu lisesi statüsüne kavuştu.
ANKARA LİSESİ: KIZ ÇOCUKLARI İÇİN KURULAN İLK OKUL
Altındağ ilçesinde bulunan Ankara Lisesi, eski adıyla Ankara Kız Lisesi, 1923 yılında Atatürk'ün emriyle Hacıbayram Mahallesi'nde açıldı. Kurtuluş Savaşı sırasında cephe gerisinde aktif rol alan kadınların Cumhuriyet'in sosyal yaşamında da etkin olması gerektiğini düşünen Atatürk'ün talimatıyla kurulan okul, ilk yıl 79 öğrenciyle eğitime başladı. 1930'da temeli atılan ve Alman mimar Ernst Arnold Egli tarafından tasarlanan bina 1935'te açıldı. 1976'ya kadar kız lisesi olarak hizmet veren okul, bu tarihten itibaren karma eğitime geçerek adını Ankara Lisesi olarak değiştirdi ve 2005 yılında Anadolu lisesi statüsüne yükseltildi. Erken Cumhuriyet döneminin önemli yapılarından biri olan bina, 1992 yılında koruma altına alındı.
GAZİ LİSESİ: İKİNCİ ERKEK LİSESİ
1930'larda artan öğrenci nüfusuna karşılık ikinci bir erkek lisesine duyulan ihtiyaç üzerine kurulan Gazi Lisesi, adını bizzat Atatürk'ten aldı. Mimar Ernst Egli tarafından tasarlanan ve Gençlik Parkı'nın karşısında bulunan bina, 1936-1937 öğretim yılına yetiştirildi. Okul, Atatürk'ün isteğiyle kolej statüsünde İngilizce öğretime başlamış, İngiltere'den öğretim görevlileri getirtilmişti. Gazi Lisesi, 2009-2010 eğitim döneminde Anadolu lisesi statüsüne çıkarıldı.
CUMHURİYET'İN İZİNİ TAŞIYAN OKULLAR
Bu üç köklü lise, bir asrı aşan tarihleri boyunca çok sayıda bilim insanı, sanatçı, siyasetçi ve devlet adamı yetiştirdi. Ankara Atatürk Lisesi mezunları arasında Vehbi Koç, Ahmet Hamdi Tanpınar, Can Yücel ve Hıfzı Veldet Velidedeoğlu gibi isimler yer alırken, Gazi Lisesi'nden Melih Cevdet Anday, Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Erdal İnönü gibi isimler mezun oldu. Cumhuriyet'in klasik liseleri olarak anılan bu okullar, kent yaşamının ve eğitim tarihinin önemli bir parçası olmayı sürdürüyor.
