Ankara’nın en eski okulları: Tarihe tanıklık eden eğitim çınarları

Ankara, Cumhuriyet’in başkenti olmanın gururunu taşırken, aynı zamanda Türkiye'nin eğitim tarihindeki en önemli dönüm noktalarına da ev sahipliği yapıyor. Şehrin köklü geçmişi, nesiller boyunca binlerce vatan evladını yetiştiren, taş duvarları arasında Cumhuriyet'in ilk adımlarının yankılandığı asırlık okullarda yaşamaya devam ediyor. Peki, Ankara'nın en eski ve en köklü okulları hangileri? Gelin, başkentin tarih kokan koridorlarında kısa bir yolculuğa çıkalım.

"TAŞ MEKTEP"TEN ANKARA ATATÜRK LİSESİNE: ASIRLIK BİR ÇINAR

Ankara'nın en bilinen ve en eski eğitim kurumlarından biri, şüphesiz Ankara Atatürk Lisesi'dir. 1886 yılında, bugünkü Yüksek İhtisas Hastanesi'nin bulunduğu alanda "Ankara İdadisi" adıyla, halk arasındaki tabiriyle "Taş Mektep" olarak eğitime başlamıştır. İki katlı, yontma taştan inşa edilen bu bina, dönemin en ihtişamlı yapılarından biriydi. 1908 yılında "Ankara Sultanisi" adını alan okul, Milli Mücadele yıllarında öğretmen ve öğrencilerinin cepheye gitmesi nedeniyle zorunlu bir ara verse de, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte küllerinden yeniden doğmuştur. Aynı zamanda Gençlerbirliği'nin filizleri bu okulda atılmıştır.

1924'te "Ankara Erkek Lisesi" olan okul, Türkiye'de Atatürk'ün adını alan ilk lise olma onurunu taşımaktadır. Mustafa Kemal Atatürk, 1919 ve 1933 yıllarında okulu ziyaret etmiş, hatta 1933 yılındaki ziyaretinde tarih, coğrafya ve yurt bilgisi sınavlarına bizzat katılarak öğrencilere sorular sormuştur. Okul, Orhan Veli Kanık, Can Yücel, Gazi Yaşargil, İlber Ortaylı gibi Türk edebiyatı, bilim ve siyaset dünyasına yön veren sayısız isim yetiştirmiştir.

CUMHURİYETİN TINISI: MUSİKİ MUALLİM MEKTEBİ

Ankara'nın eğitim tarihinde sadece liseler değil, sanatın ve kültürün yeşerdiği kurumlar da büyük önem taşır. Bunlardan en önemlisi, Türkiye'nin müzik öğretmeni yetiştiren ilk kurumu olan Musiki Muallim Mektebi'dir. 1924 yılında bizzat Atatürk'ün emriyle kurulan bu mektep, orta dereceli okullara müzik öğretmeni yetiştirmek amacıyla Cebeci'de mütevazı kerpiç evlerde eğitime başlamıştır.

1928 yılında İsviçreli mimar Ernst Arnold Egli tarafından tasarlanan rasyonel-modernist bina, sadece bir eğitim yuvası değil, aynı zamanda Ankara'nın kültürel yaşamının da kalbi olmuştur. Yıllar içinde sanatçı da yetiştiren kurum, zamanla Ankara Devlet Konservatuvarı'na dönüşmüştür. Günümüzde Mamak Kültür Merkezi olarak kullanılan bu tarihi bina, içindeki Müzik Müzesi ile hala başkentin sanat hafızasını korumaya devam etmektedir.

CUMHURİYETİN İLK KIZ LİSESİ: ANKARA LİSESİ (ANKARA KIZ LİSESİ)

Eğitimde fırsat eşitliğinin en önemli sembollerinden biri olan Ankara Lisesi (eski adıyla Ankara Kız Lisesi), 11 Ekim 1923'te yine Atatürk'ün emriyle kurulmuştur. Cumhuriyet'in ilanından sadece haftalar önce faaliyete geçen bu okul, Türk kadınının eğitimine verilen önemin en somut göstergesidir. Okulun marşı, İstiklal Marşı'mızın bestecisi Osman Zeki Üngör tarafından bestelenmiş, sözleri ise ünlü şair Faruk Nafiz Çamlıbel tarafından yazılmıştır.

Bu köklü kurumlar, sadece taştan ve tuğladan ibaret binalar değil; Ankara'nın ruhunu, Cumhuriyetin ideallerini ve Türkiye'nin aydınlık geleceğini temsil eden birer abidedir. Yolları bu okullardan geçen on binlerce öğrenci, aldıkları eğitimle ülkenin dört bir yanına ışık saçmaya devam ediyor. Başkentin sokaklarında yürürken, bu tarihi binaların yanından geçerken, duvarlarına sinmiş o eşsiz tarihi solumayı unutmayın.