Haritada kolay görünen yol engelli yolcu için neden uzuyor?

Bir ulaşım uygulamasına Kızılay’dan Bilkent Şehir Hastanesi’ni ya da Ulus’tan AŞTİ’yi yazdığınızda karşınıza birkaç durak, bir aktarma veya doğrudan otobüs seçeneği çıkıyor. Ancak hareket kısıtlılığı bulunan bir yolcu açısından aynı yolculuğun süresini yalnızca kilometre ve araç sayısı belirlemiyor.

İstasyondaki asansöre ulaşılabiliyor mu? Otobüs durağındaki kaldırım uygun mu? Gelen aracın rampası kullanılabilir durumda mı? Metrodan ANKARAY’a geçerken erişilebilir güzergâh kesintisiz devam ediyor mu? Görme engelli bir yolcu, doğru durakta olduğunu ve hedef durağa yaklaştığını bağımsız biçimde anlayabiliyor mu?

Ankara’da toplu ulaşımın erişilebilirliğine ilişkin yeni çalışmanın çıkış noktası tam olarak bu sorular.

EGO Genel Müdürlüğünün 1 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, "Ankara Kent Konseyi Engelli Meclisi ile EGO Genel Müdürlüğü arasında oluşturulan erişilebilir ulaşım çalışma grubu 30 Eylül’de ikinci kez toplandı." Toplantıya EGO’nun ilgili daire başkanlıklarının temsilcilerinin yanı sıra farklı engel gruplarından temsilciler ve erişilebilirlik alanında uzman katılımcılar dahil oldu. Otobüs ve raylı sistemlerde mevcut durum, kapalı ve açık alanlardaki erişilebilirlik sorunları ve yeni teknolojiler ele alındı.

Bilkent Şehir Hastanesi’nde otobüs rampası çalışmadı: Engelli yolcu araca binemediAnkara Haberleri

AMAÇ YALNIZCA SORUNU DİNLEMEK DEĞİL, UYGULAMAYI TAKİP ETMEK

EGO’nun açıklamasındaki önemli ayrıntılardan biri, çalışmanın tek toplantıyla sınırlı olmayacağının belirtilmesi.

Kurum, çalışma grubunun "düzenli aralıklarla" toplanacağını; belirlenen sorunlar için çözüm önerileri geliştirilmesi ve alınan kararların uygulama süreçlerinin takip edilmesinin hedeflendiğini bildirdi. Ancak 3 Ekim itibarıyla kamuoyuna açıklanan metinde toplantıların hangi sıklıkta yapılacağı, çalışmanın ne zaman tamamlanacağı veya hangi istasyon ve hatlarda hangi tarihlerde uygulama yapılacağına ilişkin ayrıntılı bir takvim bulunmuyor.

Bu nedenle çalışmanın ilerleyen aşamasında en önemli ölçütlerden biri, toplantılarda tespit edilen sorunların "hat, istasyon, durak ve çözüm tarihi bazında izlenebilir hale gelip gelmeyeceği" olacak.

KIZILAY’DAN BİLKENT ŞEHİR HASTANESİ’NE: HARİTADA DOĞRUDAN, SAHADA BİRÇOK HALKA

EGO’nun güncel hastane ulaşım sayfasında Bilkent Şehir Hastanesi’ne giden hatlar arasında "112-2 Ulus–Kızılay–Ankara Bilkent Şehir Hastanesi" hattı bulunuyor. Ters yönde ise 112-1 numaralı hat hastaneden Kızılay ve Ulus’a hizmet veriyor. Hastaneye ayrıca Tarım Bakanlığı Metro, Koru ve Ümitköy Metro gibi noktalardan bağlantı sağlayan başka hatlar da mevcut.

Kağıt üzerinde Kızılay’dan hastaneye doğrudan otobüs bulunması güzergâhı basit gösteriyor.

Ancak örneğin Kızılay’a metro ile gelen tekerlekli sandalye kullanıcısı açısından yolculuk; perondan istasyon çıkışına erişim, uygun asansörün kullanılabilir olması, kaldırım ve yaya geçişleri, otobüs durağına ulaşım, yanaşan aracın engelli kullanımına uygunluğu ve rampanın kullanılabilmesi gibi birbirine bağlı aşamalardan oluşuyor.

Bu noktalardan yalnızca birinin erişilebilir olmaması, yolcunun farklı çıkışa yönelmesine, başka durağa gitmesine veya alternatif araç beklemesine yol açabilir. Dolayısıyla haritada “doğrudan” görünen hat, erişilebilirlik zinciri kırıldığında fiilen daha uzun bir rotaya dönüşebilir.

EGO’nun araç bilgi sisteminde otobüsün engelli kullanımına uygun olup olmadığına ilişkin bilgi görüntülenebiliyor. EGO filosuna son yıllarda katılan araçların önemli bölümünde de alçak taban, engelli rampası ve tekerlekli sandalye alanı gibi özellikler bulunuyor.

Burada araştırılması gereken ikinci aşama ise teknik özellik ile günlük kullanımın aynı olup olmadığı: "Rampaların çalışma oranı nedir, rampası arızalı araç kaç gün içinde onarılıyor ve sürücüler bu konuda nasıl denetleniyor?"

EGO'da ses yok, devlette iş yok! Görme engelliler ne istiyor, neyle uğraşıyor?Ankara Haberleri

ULUS’TAN AŞTİ’YE BİR AKTARMA YETERLİ Mİ?

Raylı sistem tarafında daha çarpıcı örneklerden biri Ulus–AŞTİ yolculuğu.

EGO’nun AŞTİ ulaşım bilgisine göre metrodan gelen yolcular Kızılay Ortak İstasyonu’nda ANKARAY’a aktarma yaparak AŞTİ’ye ulaşabiliyor. Ulus’tan yola çıkan bir yolcu için bu, metro ile Kızılay’a gelip ANKARAY’a geçmek anlamına geliyor.

Standart rota planlamasında bu yolculuk tek aktarma olarak gösterilebilir. Ancak tekerlekli sandalye kullanan bir yolcu açısından aktarmanın kullanılabilir olması için "Ulus istasyonuna erişim, Kızılay’daki metro–ANKARAY geçişi, asansörler, platform erişimi ve AŞTİ istasyonundan terminale kadar olan son bölümün" kesintisiz çalışması gerekiyor.

Bu haber kapsamında herhangi bir istasyonda bugün itibarıyla belirli bir asansörün arızalı olduğu ileri sürülmüyor. Asıl mesele, erişilebilir yolculuk planlamasında “çalışmayan tek bağlantının” normal bir yolcuya göre çok daha büyük rota değişikliğine neden olabilmesi.

Bu nedenle EGO ile Engelli Meclisi’nin yürüttüğü çalışmada yalnızca araçların değil, "başlangıç noktasından varış kapısına kadar bütün yolculuk zincirinin" test edilmesi önem taşıyor.

GÖRME ENGELLİ YOLCULAR İÇİN EGO CEP’TE’YE YENİ ÖZELLİK GELDİ

EGO, teknolojik tarafta da 2026 içinde önemli bir adım attı.

9 Nisan’da EGO CEP’TE uygulamasına görme engelli ve renk görme farklılığı bulunan yolcular için erişilebilirlik modülü eklendi. Uygulama bir sonraki durağı ve hedefe kaç durak kaldığını sesli olarak bildiriyor; hedef durağa yaklaştıkça titreşimle uyarı verebiliyor. Eylül ayındaki güncellemeyle erişilebilir modüle, durakta bekleyen yolcu için sesli bilgilendirme özelliği de eklendi.

Bu tür özellikler yolculuğun bilgiye erişim tarafındaki engelleri azaltmayı hedefliyor. Ancak çalışma grubunun önündeki mesele yalnızca dijital erişilebilirlik değil. Fiziksel istasyon erişimi, otobüs rampaları, duraklar, aktarma noktaları ve açık alanlardaki engeller de EGO’nun son toplantısında ele alınan başlıklar arasında.

SORUN YAŞAYAN YOLCU NEREYE BİLDİRİM YAPACAK?

Ankara’da ulaşım sırasında engelli rampası, durak, araç, asansör veya başka bir belediye hizmetiyle ilgili sorun yaşayan yolcular için mevcut bildirim kanallarından biri "EGO CEP’TE uygulaması".

Uygulamadaki Başkent 153 entegrasyonu üzerinden ulaşım hizmetleriyle ilgili öneri, istek ve şikâyet başvurusu oluşturulabiliyor. ABB’nin EGO CEP’TE proje sayfasında da “Sorun Bildir” özelliğiyle başvuruların Başkent 153’e aktarılabildiği belirtiliyor.

Başkent 153 ise 7 gün 24 saat hizmet veriyor. ABB’nin güncel bilgilendirmesine göre başvuru; "ALO 153, 0312 153 00 00 numaralı WhatsApp hattı, web, mobil uygulama, SMS ve sosyal medya" üzerinden yapılabiliyor. Başvurular ilgili birime yönlendirilirken süreç ve sonuç bilgisi de takip edilebiliyor.

ÇALIŞMANIN TARAFLARI KİM, TAKVİM NE?

Şu ana kadar kamuoyuna açıklanan çerçeve şöyle:

• Taraflar: EGO Genel Müdürlüğü ve Ankara Kent Konseyi Engelli Meclisi. Toplantılara EGO’nun ilgili birimleri, farklı engel gruplarının temsilcileri ve erişilebilirlik uzmanları katılıyor.
• Hedef: Otobüs ve raylı sistemlerde engelli bireylerin karşılaştığı sorunları belirlemek, çözüm önerileri oluşturmak ve alınan kararların uygulama sürecini takip etmek.
• Takvim: İkinci toplantı 30 Eylül 2026’da yapıldı. EGO toplantıların “düzenli aralıklarla” sürdürüleceğini açıkladı ancak şu ana kadar kamuya açık ayrıntılı bir toplantı, uygulama veya tamamlanma takvimi yayımlanmadı.
• Sorun bildirim sistemi: EGO CEP’TE içindeki Başkent 153 entegrasyonu ve ABB’nin diğer Başkent 153 kanalları kullanılabiliyor.

ASIL TEST HARİTADAKİ ÇİZGİ DEĞİL

Ankara’daki yeni çalışma açısından asıl test, bir otobüsün veya metro istasyonunun mevzuat üzerinde “erişilebilir” sayılıp sayılmadığından daha geniş.

Bir engelli yolcu Kızılay’dan Bilkent Şehir Hastanesi’ne veya Ulus’tan AŞTİ’ye "yardım istemeden, güzergâh değiştirmeden ve öngörülemeyen fiziksel engellerle karşılaşmadan" ulaşabiliyor mu?

EGO ile Ankara Kent Konseyi Engelli Meclisi arasındaki çalışma, bu soruya sahadan veri üretirse Ankara’nın erişilebilirlik haritası ilk kez yalnızca hatların nereden geçtiğini değil, bir yolculuğun gerçekten kullanılabilir olup olmadığını da gösterebilir.

Şimdilik ise açıklanan çalışma önemli bir başlangıç sunarken; sorunların sayısı, hangi istasyon ve durakların önceliklendirildiği, hangi çözümün ne zaman uygulanacağı ve sonuçların kamuoyuna hangi ölçütlerle açıklanacağı henüz net değil.