Erdoğan'dan CHP'ye "Frankenstein" göndermesi!

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın CHP ile ilgili açıklaması, partisinin Sapanca'daki istişare kampının ilk gününde gündemin merkezine oturdu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ana muhalefet partisindeki iç çekişmeyi "Frankenstein" benzetmesiyle anarken, AK Parti'nin bu sürecin dışında durduğunu vurguladı.

ERDOĞAN CHP İÇİN NE DEDİ?

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, ana muhalefet partisindeki iç gerilime ilişkin değerlendirmesinde partisinin tarafsızlığını öne çıkardı. Erdoğan, CHP'deki kavgaya işaret ederek "Biz CHP içindeki bu kavganın, iç savaşın tarafı değiliz. Dün yoktuk, bugün de yokuz, yarın da olmayacağız" ifadesini kullandı. Erdoğan, partilerin bu noktaya yargı eliyle değil kendi eylemleriyle geldiğini savundu.

"FRANKENSTEİN" BENZETMESİYLE NE KASTEDİLDİ?

Erdoğan, CHP içindeki süreci canavar metaforuyla tanımladı. "Birbirlerine tuzak kurdular, birbirlerinin kuyularını kazdılar, birbirlerini şikayet ettiler" diyen Erdoğan, "Bir Frankenstein ürettiler, şimdi de ceremesini çekiyorlar" sözleriyle ana muhalefetteki gelişmeleri kendi içinden kaynaklanan bir krize bağladı. Frankenstein, kontrolden çıkıp yaratıcısına zarar veren yapımı simgeleyen edebî bir göndermedir.

"DIŞ MİHRAKLAR" SÖZÜNÜN ARKA PLANI NE?

Erdoğan, CHP'ye yönelik temennisini "vesayet" vurgusuyla dile getirdi. Cumhurbaşkanı, "CHP'nin kendi içindeki dış mihraklardan kurtulması hem Türkiye siyaseti adına hem Türkiye adına hayırlı olacaktır" dedi. Erdoğan, ülkenin "her türlü vesayetten arınmış bir ana muhalefet partisine" ihtiyaç duyduğunu belirterek, bunun başarılıp başarılamayacağını ise kendilerinin bilemeyeceğini ekledi.

AK PARTİ KAMPI NEREDE, NE ZAMAN YAPILIYOR?

AK Parti 33. İstişare ve Değerlendirme Toplantısı, Sakarya'nın Sapanca ilçesinde düzenleniyor. Üç gün sürecek kampın açılış konuşması 27 Haziran 2026 saat 10.30'da gerçekleşti; kampın teması "Çeyrek Asırlık Destan AK Parti" olarak belirlendi. Program, "Parti Politikaları", "Ortak Akıl", "TBMM Parti Grubu" ve "Genel İstişare ve Değerlendirme" oturumlarından oluşuyor ve Erdoğan'ın kapanış konuşmasıyla sona erecek.

ERDOĞAN BAŞÖRTÜSÜ HAKKINDA NE SÖYLEDİ?

Erdoğan, konuşmasında başörtüsü meselesinin Türkiye'de geride bırakıldığını savundu. Cumhurbaşkanı, "Başörtüsü bu toprakların normalidir. Bu tüm zamanların normalidir" diyerek konuyu normalleşme ve eşitlik çerçevesine yerleştirdi. Erdoğan, ülkenin bu meselede "eşitlik ve adalet çizgisine" geldiğini ifade etti.

AK PARTİ'NİN 25. YILI NE ZAMAN KUTLANACAK?

Erdoğan, partisinin çeyrek asırlık geçmişine dikkat çekti. Kuruluş 14 Ağustos 2001'e dayanan AK Parti, 25. yılını yaklaşık 1,5 ay sonra kutlayacak. Erdoğan, partiyi "bir Türkiye kitabı" olarak tanımlayarak "AK Parti'nin kitabının şirazesinin dağılmasına müsaade etmeyiz" dedi ve davanın kişisel değil "memleket, ümmet, insanlık mücadelesi" olduğunu vurguladı.

FRANKENSTEİN NEDİR?

Frankenstein, İngiliz yazar Mary Shelley'nin 1818'de yayımladığı romanın adıdır. Kitabın tam adı Frankenstein veya Modern Prometheus'tur. Hikâyede genç bilim insanı Victor Frankenstein, ölü dokuları birleştirerek yapay bir canlı yaratır; ancak ürettiği varlık kontrolden çıkar ve sonunda yaratıcısının yaşamını yıkıma sürükler. Eser, modern bilim kurgu ve korku edebiyatının ilk örneklerinden sayılır.

FRANKENSTEİN ASLINDA CANAVARIN DEĞİL, YARATICININ ADIDIR

Yaygın kanının aksine "Frankenstein", romandaki canavarın değil, onu yaratan bilim insanının soyadıdır. Kitapta yaratılan varlığın özel bir adı yoktur; "yaratık" veya "iblis" olarak anılır. Zamanla popüler kültürde isim canavara mal edilmiş, "Frankenstein" sözcüğü hem yaratıcıyı hem de yaratılan varlığı çağrıştırır hâle gelmiştir. Metaforun gücü de tam bu noktadan, yaratan ile yaratılanın iç içe geçmesinden doğar.

METAFOR OLARAK "FRANKENSTEİN" NE ANLAMA GELİR?

Günlük dilde ve siyasette "Frankenstein" benzetmesi, bir kişi ya da kurumun kendi elleriyle ürettiği, sonradan kontrolden çıkıp kendisine zarar veren bir oluşumu anlatır. Vurgu, dış bir düşmandan çok "kendi yarattığın şeyin sana dönmesi" fikrindedir. Bu nedenle metafor genellikle bir sorumluluk imasıyla kullanılır: ortaya çıkan kriz, dışarıdan gelen bir darbe değil, bizzat üretenin eseridir.

BENZETME ERDOĞAN'IN SÖZLERİNE NASIL OTURUYOR?

Erdoğan'ın CHP için kullandığı "Bir Frankenstein ürettiler, şimdi de ceremesini çekiyorlar" ifadesi, tam da bu "kendi yarattığına yenilme" çerçevesine dayanır. Cumhurbaşkanı, ana muhalefetteki gerilimi dış bir müdahaleye değil partinin kendi iç dinamiklerine bağladığını bu benzetmeyle anlatmış olur. Aynı konuşmada "kendi elleriyle, kendi eylemleriyle bu noktaya geldiler" demesi de metaforun bu yönünü pekiştirir.

FRANKENSTEİN'DAN UYARLANAN BAŞLICA YAPIMLAR

Roman, yayımlandığı tarihten bu yana sinema ve tiyatroda defalarca uyarlandı. En bilineni, 1931 yapımı ve Boris Karloff'un canavarı canlandırdığı klasik Universal filmidir; bu film, canavarın bugün hafızalarda yer eden cıvatalı, iri yapılı görüntüsünü popülerleştirdi. Devam filmi Frankenstein'ın Gelini (1935) de türün simge yapımlarından sayılır.

DAHA YENİ UYARLAMALAR

Hikâye sonraki yıllarda da farklı yönetmenlerce yeniden yorumlandı. Kenneth Branagh'ın 1994 tarihli Mary Shelley's Frankenstein uyarlaması, romana sadık kalmaya çalışan örneklerden biridir. Son dönemde Guillermo del Toro'nun yönettiği Frankenstein uyarlaması da geniş ilgi gördü; bu yapımlar, iki yüzyıllık hikâyenin "yaratıcı ve yarattığı" temasının güncelliğini koruduğunu gösterir.